Op zoek naar klooster Hulsbergen te Wapenveld, gemeente Heerde

<p>In opdracht van Cultuurland Advies te Wapenveld heeft RAAP tussen december 2019 en mei 2020 onderzoek gedaan naar de ondergrondse resten van klooster Hulsbergen te Wapenveld in de gemeente Heerde. Het voormalige, vijftiende- en zestiende-eeuwse klooster vormt een belangrijk onderdeel van de rijke historie van Wapenveld. Het archeologisch booronderzoek is door medewerkers van RAAP uitgevoerd op 9 december 2019 en 16 april 2020. Het geofysisch onderzoek bestond uit onderzoek met een bodemradar door de firma Medusa uit Groningen en is uitgevoerd op 16 december 2019.</p><p>Het onderzoek heeft tot doel om de exacte locatie van het voormalig klooster Hulsbergen te bepalen, dan wel om binnen het onderzoeksgebied vast te stellen dat het klooster daar niet gelegen heeft. De uitkomsten zullen met het reeds uitgevoerde historisch-geografische onderzoek meer inzicht geven in de historie en locatie van voormalig klooster Hulsbergen. Het zoekgebied (circa 4,5 ha) waarbinnen de resten van het klooster worden verwacht , ligt ten noorden van Wapenveld, ten oosten van het Apeldoorns kanaal en ten westen van het Kloosterbos. Het gebied wordt van noord naar zuid doorsneden door de Ellenhoorn. Omdat voor een deel van het zoekgebied (Kanaaldijk 85) geen betredingstoestemming werd verkregen, is het onderzoek ten oosten van het kanaal beperkt tot het terrein van camping ’t Klooster (Ellenhoorn 6). Om te kunnen uitsluiten dat zich ten westen van het kanaal resten van het klooster bevinden, is een deel van het geofysisch onderzoek verplaatst naar een agrarisch perceel aan die zijde van het kanaal.</p><p>Het geofysisch onderzoek heeft op het terrein van de camping diverse anomalieën opgeleverd, waarvan het merendeel (zoals blijkt uit het booronderzoek) vermoedelijk beschouwd moet worden als laagovergangen. In het oostelijke deel van de camping is een langgerekte anomalie geconstateerd waarbij het waarschijnlijk om de gedempte gracht rond het klooster gaat. De lineaire structuur is circa 12 m breed en circa 320 cm diep -mv. Op het onderzochte perceel ten westen van het kanaal zijn uitsluitend natuurlijke fenomenen vastgesteld.</p><p>Vastgesteld is dat in de ondergrond van het campingterrein bestaat uit matig grove tot grove mineralogisch arme zanden met fijn grind. Op de hogere delen van het terrein is in de top van die zanden een veldpodzol gevormd die op veel plaatsen nog compleet aanwezig is onder een plaggendek en een daaronder gelegen ophogingslaag. Uit de aanwezigheid van een complete veldpodzol kan geconcludeerd worden dat het terrein voorafgaand aan de stichting van klooster Hulsbergen rond 1407 uit woeste (heide)gronden bestond waarvan het natuurlijke oppervlak voor en na de stichting van het klooster nooit is geploegd of gespit.</p><p>Archeologische indicatoren zijn spaarzaam in het onderzochte gebied. Nergens is sprake van lagen baksteen, mortel en ander bouwpuin die gerelateerd kunnen worden aan gesloopte bebouwing van het klooster. Wel is uit gesprekken met de eigenaar duidelijk dat de bodem rond de campingboerderij rijk is aan puin en andere resten.</p><p>Eenduidige gedempte watergangen zijn op drie plaatsen aangetoond door middel van booronderzoek, waaruit geconcludeerd kan worden dat het klooster inderdaad omgeven werd door een gracht, zoals aangegeven op historische kaarten. Onzekerheid bestaat er nog over het exacte verloop aan de zuidzijde van het campingterrein. Hier is op de kavelgrens weliswaar de rand van een opgevulde watergang aangeboord, maar het is niet geheel zeker of deze in verbinding staat met de andere watergangen of grachtdelen.</p>