Koerselmansweg, Okkenbroek (gemeente Rijssen-Holten)

ADC ArcheoProjecten heeft in september 2022 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Koerselmansweg, Okkenbroek, gemeente Rijssen-Holten. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen aanleg van een nieuw water winveld. Hiertoe behoren ingrepen als winputten, verhardingen, een kabel- en leidingtracé en aan te leggen wadi’s/greppel. Hiervoor is de aanvraag van een omgevingsvergunning vereist. Op basis van de aardkundige gegevens kan geconcludeerd worden dat centraal in het plangebied een dekzandrug aanwezig is. Op de dekzandrug is mogelijk een plaggendek gevormd. In het noorden en ten westen van het plangebied is een dalvormige laagte aanwezig. Vanwege deze ligging worden resten uit het Laat-Paleoltihicum tot en met de Vroege Middeleeuwen verwacht. De aanwezigheid van de dalvormige laagte maakte het gebied aantrekkelijk voor jager/verzamelaars uit het Laat Paleolithicum en het Mesolithicum. De resten uit deze perioden worden vooral op de overgangen van hoog naar laag verwacht. Resten van de landbouwers worden met name verwacht op de hogere delen van het landschap, en kunnen ook in het plangebied voorkomen. Resten van jager/verzamelaars worden met name verwacht indien de top van de natuurlijke ondergrond intact is. Bij de aanwezigheid van een plaggendek zonder intacte top (geen podzolprofiel) worden met name resten uit het Neolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen verwacht omdat de (ondiepe) resten van jager/verzamelaars zullen zijn verploegd. Het vondstenniveau zal zich dan onderin het plaggendek bevinden en in de top van de oorspronkelijke C-horizont. Hier wordt ook wel van ‘cultuurlaag’ of oude akkerlaag gesproken: een doorwerkte oude bodem tussen het plaggendek en de ongeroerde ondergrond met kleine fragmenten aardewerk, natuursteen, vuursteen of houtskool. Archeologische sporen zullen zich aftekenen in de top van de C-horizont. Organische resten zullen door de relatief droge en zure bodemomstandigheden slecht zijn geconserveerd. Vanwege het ontbreken van historische bebouwing, zijn er geen aanwijzingen voor resten vanaf de Late Middeleeuwen en uit de Nieuwe tijd. Teneinde de hierboven beschreven verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een oppervlaktekartering en een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat de top van de natuurlijke ondergrond bestaat uit dekzand (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden). In boringen 2, 4, 6, 9, 11, 13, 14 en 15 is in de top nog (een restant van) een podzolbodem aanwezig. De bovengrond bestaat uit een plaggendek. In boringen 2, 4, 6, 9, 14 bevindt zich onderin het plaggendek een oude akkerlaag. De bodemopbouw is grotendeels intact. In boring 7, 8, 10, 12 en 17 is het plaggendek verstoord. Alleen in boringen 1, 10 en 12 is sprake van een relatief diepe verstoring, tot minimaal 70 of maximaal 95 cm -mv. De top van de natuurlijke ondergrond (al dan niet met B-horizont), tussen 30 en 95 cm -mv (tussen 8,22 en 9,68 m + NAP) vormt een potentieel sporenniveau. De onderkant van het plaggendek vormt een potentieel vondstenniveau. Aangezien de bodemopbouw in het plangebied grotendeels intact is kan de archeologische verwachting kan voor het grootste deel van het plangebied blijven gehandhaafd. Gezien de aanwezigheid van een plaggendek worden met name resten van landbouwers verwacht (Neolithicum -Vroege Middeleeuwen).