กลไกการพัฒนาพื้นที่ย่านเก่าผ่านเทศกาลงานออกแบบ: กรณีศึกษา ย่านเจริญกรุง

เทศกาลสามารถดึงดูดความสนใจจากนานาชาติมาสู่เมืองและสามารถสร้างผลกระทบให้กับเมืองได้หลากหลาย เมืองต่าง ๆ ทั่วโลกจึงได้นำเทศกาลมาใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาและฟื้นฟูเมือง ประเทศไทยนั้นได้มีการสนับสนุนการจัดเทศกาลผ่านนโยบายเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (Creative Economy) โดยใช้เทศกาลงานออกแบบกรุงเทพฯ (Bangkok Design Week) เป็นเครื่องมือผลักดันให้กรุงเทพมหานครได้รับคัดเลือกเป็นเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ยูเนสโก (UNESCO Creative City Network) ในสาขาด้านการออกแบบ (Bangkok City of Design) สามารถตอกย้ำภาพลักษณ์ความเป็นเมืองสร้างสรรค์ของกรุงเทพมหานคร สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจมหาศาลและช่วยในการผลักดันให้อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ไทยให้เติบโตงานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการจัดเทศกาลงานออกแบบกับพื้นที่ย่านเก่าบริเวณใจกลางเมือง 2) วิเคราะห์องค์ประกอบเชิงกายภาพในพื้นที่ย่านเก่าบริเวณใจกลางเมืองที่ส่งเสริมกับเทศกาลงานออกแบบ และ 3) เสนอแนวทางในการออกแบบกายภาพพื้นที่ย่านเก่าบริเวณใจกลางเมืองผ่านการจัดเทศกาลงานออกแบบ กระบวนการวิจัยเริ่มจากทบทวนแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนนโยบายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับเทศกาลงานออกแบบและกรณีศึกษาเทศกาลงานออกแบบที่ประสบความสำเร็จ ผ่านการสืบค้นข้อมูลทุติยภูมิ รวมถึงการสำรวจกายภาพพื้นที่และการสัมภาษณ์บุคคลผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในเทศกาลงานออกแบบ ผลการวิจัยพบว่าความสัมพันธ์ระหว่างการจัดเทศกาลงานออกแบบกับพื้นที่ย่านเก่าบริเวณใจกลางเมืองประกอบไปด้วย 1) ความสัมพันธ์ระหว่างการจัดเทศกาลงานออกแบบกับกายภาพของพื้นที่ย่านเก่าบริเวณใจกลางเมือง ซึ่งประกอบไปด้วยสินทรัพย์ทางวัฒนธรรมที่มีคุณภาพ องค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมที่มีศักยภาพสามารถใช้เป็นเครื่องมือในการจัดแสดงผลงานได้ พื้นที่ว่างรองรับกิจกรรม และโครงสร้างพื้นฐานสำหรับการเชื่อมต่อภายในย่าน 2) ความสัมพันธ์ระหว่างการจัดเทศกาลงานออกแบบกับการรับรู้ภาพลักษณ์ของย่านที่เชื่อมโยงกับการจัดงาน พบว่าเทศกาลงานออกแบบสามารถส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงภาพลักษณ์ของย่านไปในเชิงบวก 3) ความสัมพันธ์ระหว่างการจัดเทศกาลงานออกแบบกับการเข้ามาใช้งานพื้นที่ของคนกลุ่มใหม่ในย่านเก่าบริเวณใจกลางเมือง ประกอบไปด้วย การเข้ามาของนักออกแบบ ธุรกิจในย่านและผู้ชมองค์ประกอบเชิงกายภาพในพื้นที่ย่านเก่าบริเวณใจกลางเมืองที่ส่งเสริมกับเทศกาลงานออกแบบ พบว่ากายภาพของพื้นที่ที่ใช้จัดแสดงผลงานเป็นการใช้งานพื้นที่ว่างที่ไม่ได้เกิดการใช้งานในการจัดแสดงผลงานประกอบไปด้วย 1) อาคารพาณิชยกรรม (ตึกแถว) 2) อาคารส่วนบุคคล 3) อาคารชุดพักอาศัย 4) อาคารสาธารณะ 5) โถงใต้อาคาร 6) โกดัง 7) ลานโล่ง 8) เปลือกอาคาร 9) ดาดฟ้า 10) พื้นที่โครงข่ายถนนสัญจร และการใช้ประโยชน์อาคารเป็นกิจกรรมสนับสนุนกลุ่มคนสร้างสรรค์สามารถช่วยส่งเสริมพื้นที่ให้เกิดการจัดเทศกาลงานออกแบบได้