Dorpsstraat 26, Wijngaarden (gemeente Molenlanden)

In opdracht van Van den Heuvel Ontwikkeling & Beheer B.V. heeft ADC ArcheoProjecten in juni 2023 een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Dorpsstraat 26 in Wijngaarden, gemeente Molenlanden. Dit onderzoek volgt op een bureauonderzoek, dat in augustus 2022 door Transect is uitgevoerd. De aanleiding voor de onderzoeken is de realisatie van een Bed & Breakfast. Omdat de plannen strijdig zijn met het vigerend bestemmingsplan is een omgevingsvergunning met ruimtelijke onderbouwing nodig.

Voor onderhavig plangebied is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Deze luidt als volgt:

Op basis van het bureauonderzoek is vastgesteld dat het plangebied een hoge archeologische verwachting heeft op resten uit de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd. Deze verwachting is gebaseerd op de ligging binnen de historische dorpskern van Wijngaarden. Voor zover bekend is het plangebied zelf niet bebouwd geweest. Het ligt echter 20 m ten zuiden van een woning die in
1705 is gebouwd en circa 70 m ten zuiden van de kerk die uit de 14e eeuw dateert. Onder de kerk en onder enkele oudere woningen zijn bij archeologische onderzoeken en waarnemingen ophooglagen geconstateerd. Dit is ook het geval bij waarnemingen in een bouwput circa 25 m ten noorden van het plangebed. Gezien de korte afstand tot deze waarnemingen is het waarschijnlijk dat een dergelijke laag ook in het plangebied aanwezig is, al is deze mogelijk wat minder dik (op
basis van een klein hoogteverschil op het AHN). Bebouwingsresten worden gezien de afstand tot het ontginningslint niet direct verwacht. Er geldt hoofdzakelijk een verwachting op erf-gerelateerde resten, bijvoorbeeld bijgebouwen, waterputten,
afvalkuilen en sporen van landgebruik (zoals kavel- of ontwateringssloten). Op basis van de profielopname 25 m ten noorden van het plangebied worden archeologische resten verwacht vanaf 35 cm -Mv. Mogelijk is in het plangebied sprake van bodemverstoring door regulier agrarisch gebruik, de aanwezigheid van een sloot en een bijgebouw. De exacte locatie, omvang en diepte kan op basis van het bureauonderzoek niet worden vastgesteld.

Op grond van de hoge archeologische verwachting werd door Transect vervolgonderzoek aanbevolen. Hiervoor werden verschillende opties aangedragen, zoals een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend en karterend booronderzoek of direct een doorstart naar een inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven (IVO-P). Dit laatste werd vanwege de aanwezigheid van bebouwing in de periode circa 1960 tot 1995 en de daaraan
gerelateerde verhoogde kans op bodemverstoring door ADC ArcheoProjecten als een te zwaar middel beschouwd. In plaats daarvan is een verkennend booronderzoek uitgevoerd, met als doel de bodemopbouw, waaronder aan- of afwezigheid van oude ophogingslagen, en de intactheid daarvan in kaart te brengen om daarmee de gespecificeerde verwachting te toetsen en aan te
vullen.

Bij het verkennend booronderzoek is vastgesteld dat, in overeenstemming met het
bureauonderzoek, de ondergrond van het plangebied wordt gevormd door veen (Hollandveen Laagpakket van de Formatie van Nieuwkoop). Dit veen, dat hoofdzakelijk uit sterk kleiig bosveen is samengesteld, gaat op een diepte variërend van 45 tot 110 cm -mv (2,10 tot 2,60 m -NAP) over in een bewerkt veenpakket met kleine hoeveelheden grind en fragmenten baksteen, mortel, kolengruis en 18e-19e-eeuws aardewerk. Dit pakket wordt geïnterpreteerd als een (oude) bouwvoor
en hangt samen met het gebruik van het plangebied als erf of tuin. Deze bouwvoor wordt plaatselijk afgedekt door een 25 tot 45 cm dikke (sub)recente verhardings- of slooplaag.

Hoewel het plangebied in de historische dorpskern van Wijngaarden ligt zijn in geen van de boringen oude ophogingslagen aangetroffen. Mogelijk was de locatie tot de bouw van de schuren in de jaren zestig van de vorige eeuw onbebouwd en in gebruik als weiland of tuin. Ondanks de aanwezigheid van een bewerkt veenpakket kan de hoge verwachting voor archeologische resten uit de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd naar een lage verwachting worden bijgesteld. Dit is ingegeven door de ten dele als relatief jong te bestempelen antropogene insluitsels, die in het bewerkte veenpakket zijn aangetroffen. De verwachting voor resten uit de overige perioden dient onverminderd als laag te worden ingeschat.

ADC ArcheoProjecten adviseert om het plangebied wat betreft archeologie vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is altijd mogelijk dat tijdens grondwerkzaamheden onverwacht archeologische vondsten aan het licht komen.