การคัดแยก ทําบริสุทธิ์และการศึกษาลักษณะเฉพาะของแบคเทอริโอซินที่ผลิตโดยแบคทีเรียกรดแลคติกที่แยกจากผลไม้ดองของไทย

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อคัดเลือกแบคทีเรียกรดแลคติกที่ผลิตแบคเทอริโอซินที่แยก จากผลไม้ดองของไทย โดยคัดแยกแบคทีเรียกรดแลคติกได้ 76 ไอโซเลต จากผลไม้ดอง 56 ตัวอย่าง และนําไปศึกษาความสามารถในการผลิตแบคเทอริโอซิน พบว่าไอโซเลต AV3 ซึ่งแยกมาจาก ตะลิงปลิงดอง (Fermented cucumber tree, Averrhoa bilimbi Linn., fruit) นั้นสามารถผลิต แบคเทอริโอซินได้ การระบุชนิดของไอโซเลต AV3 โดยใช้ลําดับนิวคลีโอไทด์ของยีน 16S rRNA พบว่า มีค่าความใกล้เคียงกับ Lactiplantibacillus plantarum ร้อยละ 99.93 (accession No. CP032751.1) L. plantarum AV3 เริ่มผลิตแบคเทอริโอซินเมื่อเข้าสู่ช่วงต้นของ Exponential phase และผลิตได้สูงสุด (400 AU/ml) ในช่วง Stationary phase หรือที่ 15 ชั่วโมง และเมื่อ นําแบคเทอริโอซินที่ผลิตจากไอโซเลต AV3 มาทําบริสุทธิ์ด้วย 3 ขั้นตอน คือ Hydrophobic Interaction Chromatography Cation Exchange Chromatography และ Reversed-Phase Chro- matography ซึ่งค่ากิจกรรมยับยั้งเชื้อแบคทีเรียจําเพาะ (Specific activity) ของแบคเทอริโอซิน AV3 บริสุทธิ์ มีค่าเท่ากับ 32,000 AU/mg โดยความบริสุทธิ์ของแบคเทอริโอซิน AV3 เพิ่มขึ้น 1,436.36 เท่า เมื่อเทียบกับก่อนทําบริสุทธิ์ กิจกรรมการยับยั้งเชื้อแบคทีเรียของแบคเทอริโอซิน AV3 ถูกทําลายด้วยเอนไซม์ Trypsin α-Chymotrypsin และ Proteinase K แต่ไม่ถูกทําลายด้วย เอนไซม์ Lipase และ Amylase แสดงให้เห็นว่าแบคเทอริโอซิน AV3 เป็นสารประเภทโปรตีน หรือ เปปไทด์ ท่ีไม่มีคาร์โบไฮเดรตหรือไขมันเป็นองค์ประกอบในโมเลกุล เมื่อนําแบคเทอริโอซินบริสุทธิ์ไปทดสอบกิจกรรมการยับยั้งเชื้อแบคทีเรียพบว่าสามารถยับยั้งได้ทั้งแบคทีเรียแกรมบวกและแกรมลบ โดยเฉพาะ L. monocytogenes ATCC 19115 และ S. Typhimurium ATCC 13311 โดยมีความ เข้มข้นต่ำสุดในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรียทั้งสองเท่ากับ 0.0032 และ 0.0514 มิลลิกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลําดับ กลไกการออกฤทธิ์ของแบคเทอริโอซิน AV3 ต่อแบคทีเรียเป้าหมายเป็นแบบการฆ่าเชื้อ โดยไม่ทําให้เซลล์แตก แบคเทอริโอซิน AV3 มีความเสถียรต่อความร้อนและค่าความเป็นกรด-ด่าง ในช่วง 4.0-9.0 และยังเสถียรต่อสารลดแรงตึงผิว ได้แก่ Tween 80 และTween 20 รวมทั้งตัว ทําละลายอินทรีย์ เช่น Isopropanol และ Acetonitrile นอกจากนี้แบคเทอริโอซิน AV3 ยังมีความ เสถียรเมื่อเก็บไว้ที่อุณหภูมิ 4 องศาเซลเซียส, -20 องศาเซลเซียส และ -80 องศาเซลเซียส เป็น เวลา 2 เดือน เมื่อทําการศึกษากิจกรรมการยับยั้บการสร้างไบโอฟิล์มที่สร้างจากเชื้อ L. mono- cytogenes และ S. Typhimurium พบว่าสามารถลดการสร้างไบโอฟิล์มได้ ซึ่งผลการศึกษาแสดง ให้เห็นถึงความเป็นไปได้ในการนําเอาแบคเทอริโอซิน AV3 ไปใช้เป็นวัตถุเจือปนอาหารหรือสารทํา ความสะอาดในกระบวนการผลิตอาหารเพื่อควบคุมทั้งแบคทีเรียและไบโอฟิล์มของแบคทีเรียก่อโรค L. monocytogenes และ S. Typhimurium