จริยศาสตร์การดูแลและนโยบายเพื่อสนับสนุนผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง: กรณีศึกษากรุงเทพมหานคร

การวิจัยแบบผสมผสานนี้ใช้การออกแบบผสมหลายขั้นตอน (Muti-phase mixed) เพื่อศึกษาผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในครอบครัวพื้นที่กรุงเทพมหานคร พร้อมทั้งทบทวนนโยบายที่มีอยู่เพื่อค้นหาโอกาสในการพัฒนา และกำหนดรูปแบบนโยบายที่จะให้การสนับสนุน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามกับผู้ดูแลครอบครัว จำนวน 357 คน สัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ดูแลครอบครัว จำนวน 5 คน ผู้บริหารและผู้แทนกรุงเทพมหานคร จำนวน 6 คน และสนทนากลุ่มกับผู้ปฏิบัติงานที่สนับสนุนผู้ดูแลผู้สูงอายุ จำนวน 1 กลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา เชิงอนุมาน วิเคราะห์ Exploratory Factor Analysis (EFA) รวมทั้งปรากฏการณ์วิทยาแนวการตีความ (Hermeneutics Phenomenology) และวิเคราะห์นโยบายด้วยวิธีการ Tracing ของ Selma Sevenhuijsen ผลการวิจัยพบว่า ผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในครอบครัว ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง นับถือศาสนาพุทธ และมีสถานะเป็นบุตร ผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในครอบครัวเผชิญปัญหาอยู่ในระดับปานกลาง (x ̅ = 2.51) มีความคาดหวังการสนับสนุนอยู่ในระดับสูง (x ̅ = 3.86) โดยกลุ่มที่มีความคาดหวังมากกว่ากลุ่มอื่นคือ กลุ่มที่ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงคนเดียวเป็นหลัก กลุ่มที่อยู่อาศัยเป็นห้องเช่า หรือหอพัก หรือแฟลต หรืออพาทเมนท์ และกลุ่มที่มีความสัมพันธ์เป็นหลาน นอกจากนี้การทบทวนนโยบายในปัจจุบันพบว่านโยบายมีการสนับสนุนด้านการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงมากกว่าการสนับสนุนผู้ดูแลในครอบครัว ดังนั้น การวิจัยนี้จึงนำเสนอนโยบายที่พัฒนาขึ้นมาเพื่อสนับสนุนผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในครอบครัว ที่มีรากฐานมาจากแนวคิดจริยศาสตร์การดูแล ที่มุ่งใส่ใจถึงความสัมพันธ์ในการดูแลระหว่างผู้ดูแลในครอบครัวและผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง โดยประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ คือ (1) การสร้างระบบกลไก สิทธิสวัสดิการ (2) การสนับสนุนการผ่อนคลายและการทำงาน (3) การจัดตั้งหน่วยบริการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงครบวงจร และ (4) การบริการทางการแพทย์และสาธารณสุข ข้อเสนอแนะในการศึกษาครั้งนี้ รัฐควรผลักดันให้เกิดกฎหมายสนับสนุนผู้ดูแล ในลักษณะพระราชบัญญัติซึ่งเป็นกฎหมายหลักของประเทศ และการผลักดันเป็นกฎหมายหรือข้อบัญญัติของกรุงเทพมหานคร รวมทั้งผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงานทั้งภาครัฐและเอกชน ควรมุ่งเป้าไปที่การส่งเสริมความเข้าใจและจูงใจนโยบายที่สนับสนุนผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในครอบครัว โดยให้ความสำคัญกับผู้ดูแลกับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงอย่างเท่าเทียมกัน เป้าหมายคือการวางระบบสังคมสูงวัยที่แข็งแรงยั่งยืน ด้วยการขับเคลื่อนนโยบายโดยใช้ประโยชน์จากทรัพยากรที่มีอยู่และการสร้างขึ้นใหม่ ทั้งกฎระเบียบ การจัดสรรงบประมาณ การพัฒนากำลังคน การจัดหาวัสดุและอุปกรณ์ รวมไปถึงสร้างความรู้ความเข้าใจในกระบวนการดำเนินงานและการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน โดยมีกลไกการบริหารของท้องถิ่นในการขับเคลื่อนนโยบาย เพื่อนำไปสู่การสนับสนุนผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในครอบครัวอย่างเป็นรูปธรรมที่ชัดเจน