Behoud en onderzoek van archeologische waarden in het Maasdal in het kader van de Maaswerken en de Via Limburg: resultaten van het verkennend onderzoek; wetenschappelijk beleidsplan

<p>Het project ‘Behoud en onderzoek van archeologische waarden in het Maasdal in het kader van de Maaswerken en de Via Limburg’ richt zich op de archeologische begeleiding van een aantal infrastructurele werken, waarvan de planvormingsfase in het begin van de jaren ’90 van de 20e eeuw begonnen is. De uitvoering speelt zich af in het eerste en tweede decennium van de 21e eeuw. Het project Maaswerken omvat de projecten Grensmaas, Zandmaas en Maasroute. In het kader van de Maaswerken zullen tussen Borgharen en Roosteren (Grensmaas) en tussen Roermond en Ravenstein (Zandmaas) grootschalige ontgrondingen plaats hebben in het winterbed van de Maas. Het zomerbed van de Zandmaas wordt op een aantal plaatsen verdiept en/of verbreed. In het kader van de Maasroute wordt het Julianakanaal verbreed en vinden in het zomerbed van de Maas aanpassingen plaats om de bevaarbaarheid te verbeteren. De benedenstroomse effecten van de Maaswerken reiken tot Hedel ten noorden van ’s-Hertogenbosch. Het project Via Limburg behelst de aanleg van de Rijksweg 73-Zuid, de Rijksweg 74, de N280-Oost en de N293. Tussen Venlo en Maasbracht wordt de Rijksweg 73-Zuid aangelegd met aftakkingen naar Duitsland ter hoogte van Venlo (Rijksweg 74) en Roermond (N280/293). Het Grensmaasproject heeft een Belgische component. De Via Limburg sluit aan op de Duitse Autobahnen.</p><p>Wegens het belang van het Maasdal voor de archeologische monumentenzorg is in 1996 door de ROB het project ‘Maasdal’ gestart. Na opstellen van projectplannen in 1997 (Stoepker 1997a, b, c) is in 1998 is een projectteam archeologie, afgekort PTA, vanuit de ROB bij de projectorganisaties Maaswerken en Via Limburg gestationeerd, waarna met de daadwerkelijke archeologische begeleiding van de projecten is begonnen. De ROB stelt als bevoegd gezag de inhoudelijke kaders vast, waarvan het voorliggende beleidsplan er één van is, en het daarop gebaseerde waarderings- en selectiebeleid. De ROB keurt programma’s van eisen goed en ziet toe dat werkzaamheden en producten aan de programma’s van eisen voldoen. Tot aan de tweede helft van 2002 verrichtte de ROB ook (binnen de organisatie van Maaswerken en Rijkswaterstaat) het archeologisch projectmanagement. In het kader van de wijzigingen in het archeologisch bestel is het aan de projectbureaus Maaswerken en Rijksweg 73-Zuid overgedragen. Dankzij de in een vroeg stadium tot stand gekomen betrokkenheid was het mogelijk om in de (zeer complexe en langdurige) planvormingsfase op een aantal plaatsen behoud in situ te realiseren, in het bijzonder daar waar archeologische belangen samenvielen met natuurwaarden.</p><p>De fase van inventariserend, verkennend onderzoek (in oude terminologie: Aanvullende Archeologische Inventarisatie, afgekort AAI) vond in de jaren 1998 – 2002 plaats. Wegens de dynamiek van het project zijn er regelmatig plangebieden afgevallen of bijgekomen. Hoewel in de provinciale wegen en enkele kleine, ‘nagekomen’ gebieden in de Maaswerken nog inventarisaties moeten plaats vinden, kan gezegd worden dat anno 2003 de fase van archeologische inventarisatie is voltooid. In de Maaswerken vindt het waarderend onderzoek in 2003 en 2004 plaats. In de Rijksweg 73-Zuid is dat al eerder begonnen. Ook de fase van definitief onderzoek en uitvoeringsbegeleiding is in de Rijksweg 73-Zuid al ingetreden. Uitvoeringsbegeleiding bij de Maaswerken heeft in enkele proefprojecten plaats gehad.</p><p>Deze publicatie geeft een samenvatting en een evaluatie van het verkennend onderzoek en bevat het geactualiseerde onderzoekskader (wetenschappelijk beleidsplan) dat op grond hiervan opgesteld is.</p>