Plangebied Holstraat te Hegelsom, gemeente Horst aan de Maas.

<p> In opdracht van Bureau Leefomgeving BV heeft RAAP in april/mei 2024 een archeologisch
vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend
booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied Holstraat te Hegelsom in de gemeente Horst aan de
Maas. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning. Het doel van het
bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand
van verzamelde informatie over bekende en verwachte archeologische resten. Het inventariserend
veldonderzoek heeft tot doel de archeologische verwachting voor het gebied te toetsen door de
landschappelijke ontwikkeling in kaart te brengen. Deze onderzoeksfasen zijn onderdeel van het traject
van archeologisch vooronderzoek dat als einddoel heeft de archeologische waarde van het terrein, dan
wel de archeologische vindplaats vast te stellen.</p>
<p> In het plangebied zijn geen archeologische vindplaatsen of monumenten bekend. In een straal van 500
m rondom het plangebied bevinden zich geen AMK-terreinen. Meldingen van archeologische
vindplaatsen in deze omgeving zijn schaars: alleen enkele honderden meters oostelijk van het
plangebied zijn vindplaatsen bekend. De eerste betreft een melding van vondsten uit diverse perioden,
de tweede melding betreft de opgraving uit 1979 van een prehistorische grafheuvel. In de omgeving
van het plangebied zijn diverse archeologische onderzoeken uitgevoerd, maar slechts in één geval
leidde dit tot vervolgonderzoek (proefsleuven). Dit leverde nauwelijks archeologische resten op.</p> <p>
In historische tijden was Hegelsom lange tijd een losse verzameling boerderijen. Dit doet een erg jonge
geschiedenis vermoeden, maar de eerste vermelding van Hegelsom stamt al uit 1424. Bovendien wijst
de verbasterde heem- uitgang erop dat de geschiedenis wellicht nog verder teruggaat. Dit wordt
ondersteund door de ligging van het dorp op een hoge dekzandrug langs de Groote Molenbeek, waarop
een bodem met een dik, vruchtbaar akkerdek is gevormd als gevolg van plaggenbemesting.</p>
<p> Het plangebied ligt aan de noordwestelijke rand van Hegelsom, op een lage, vlakke dekzandrug die als
het ware aan het noordwesten en zuidoosten is omgeven door de dalen van de Groote Molenbeek en
de Kabroekse Beek. In het dekzand heeft zich van nature een mengeling van humuspodzol- en
gooreerdgronden gevormd. Dit is tijdens het booronderzoek bevestigd. Beide bodemtypen zijn onthoofd
en de bodem is geroerd tot een diepte van veelal 50-65 cm-mv. Vermoedelijk is dit gebeurd tijdens de
ontginning van het plangebied op het einde van de 19e eeuw en/of het aansluitende gebruik als
cultuurland in de 20e eeuw.</p>
<p> Op basis van de resultaten van dit onderzoek blijkt dat de gespecificeerde archeologische verwachting
niet dient te worden bijgesteld: deze is middelhoog voor het aantreffen van sporen van (geïsoleerde
en/of los verspreide) bewoning vanaf de late middeleeuwen tot in de late 19e eeuw en laag voor sporen
uit oudere perioden. Echter, vanwege de lage bodemgaafheid wordt archeologisch vervolgonderzoek
weinig zinvol geacht. Daarom wordt in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen
vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) noodzakelijk geacht. </p>
<p> Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Horst aan de Maas,
deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.