Plangebied Kolmondstraat e.o. te Vaals, gemeente Vaals.

<p> Inleiding</p>
<p> In opdracht van BKK Advies heeft RAAP in januari 2026 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Kolmondstraat e.o. te Vaals, in de gemeente Vaals. Dit onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning met betrekking tot de aanleg van een nieuw hemelwaterriool met een afgedekte bergingskelder.</p>
<p> Resultaten</p>
<p> Het plangebied bevindt zich grotendeels op een hellend terrein, nabij / grenzend aan het beekdal van de Selzerbeek. Het hoogteverschil wordt richting het beekdal landschappelijk overbrugt door een afbraakwand en een lösswand. Daarnaast is het plangebied ook onderdeel van een droogdal. De lösswand en het merendeel van de afbraakwand bestaat uit lössafzettingen. Alleen het hoogst gelegen deel van de afbraakwand bestaat uit ondiepe mariene en fluviatiele zandsteen- en klei-afzettingen. De bodem in het (relatief vlakke) uiterste noorden is gekarteerd, en bestaat uit ooivaaggronden gevormd in siltige leem. Het niet gekarteerde en hellende deel van het plangebied bestaat vermoedelijk uit een dikpakket colluvium, of geërodeerde bodems op de lösswand / afbraakwand.</p>
<p> Het plangebied is (deels) onderdeel van een archeologisch monument van hoge waarde: de oude dorpskern van Vaals. Daarnaast zijn in de directe omgeving van het plangebied enkele ‘losse’ archeologische vondsten gedaan. Deze bestaan uit prehistorische stenen werktuigen, en keramiek en glas uit de nieuwe tijd. Een klein deel van het plangebied is reeds archeologisch onderzocht. Hieruit bleek dat de bodem in het zuiden van het plangebied sterk is verstoord als gevolg van de aanleg van de huidige weg en riolering.</p>
<p> Het plangebied bevindt zich grotendeels op een hellend terrein dat vrij ongeschikt is voor bewoning; alleen in het noordwesten is er mogelijk sprake van gradiëntzone (overgang naar Selzerbeek) voor jager-verzamelaars. Dit betreft mogelijke resten van kortstondige kampementen uit het mesolithicum en neolithicum (gevonden in de omgeving). Voor wat betreft landbouwers, kunnen in het zuiden van het plangebied resten van bewoning uit de periode late middeleeuwen-nieuwe tijd worden verwacht, gezien de nabijheid van de historische kern van Vaals. De rest van het plangebied heeft, gezien de hellingen (afbraakwand, lösswand), alsmede het gebrek aan vindplaatsen erin of er nabij, een lage archeologische verwachting. </p>
<p> Advies</p>
<p> Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek blijkt dat er in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden in het noordwesten, gezien de eventuele aanwezigheid van een gradiëntzone. Daarnaast worden er eveneens mogelijk archeologische resten bedreigd in het zuiden van het plangebied, gezien de nabijheid van de historische kern van Vaals. Als gevolg hiervan wordt geadviseerd om de grondwerkzaamheden in deze zones te laten plaatsvinden onder archeologische begeleiding. De randvoorwaarden voor deze archeologische begeleiding dienen in een Programma van Eisen (PvE) te worden vastgelegd, dat voorafgaand aan de werkzaamheden door de bevoegde overheid goedgekeurd dient te worden. Voor de rest van het plangebied geldt, gezien de hellingen (afbraakwand, lösswand), alsmede het gebrek aan vindplaatsen erin of er nabij, geen archeologisch vervolg.</p>