แนวทางการปรับปรุงระบบการจัดการข้อมูลของศาลยุติธรรมเพื่อให้รองรับต่อการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ในการบริหารจัดการคดี: ศึกษากรณีการกำหนดจำนวนวันนัดสืบพยาน

เนื่องจากในปัจจุบันระบบการปฏิบัติงานของศาลมีรากฐานมาจากการทำงานบนกระดาษเป็นสำคัญ การบริหารจัดการข้อมูลของศาลเพื่อนำข้อมูลที่ได้ไปใช้ประโยชน์จึงจำเป็นต้องอาศัยแรงงานและดุลพินิจมนุษย์เป็นทรัพยากรสำคัญในการขับเคลื่อน อย่างไรก็ดี ต่อมเมื่อปริมาณคดีที่เข้ามาสู่ศาลเพิ่มมากขึ้น การบริหารจัดการข้อมูลด้วยวิธีการดังกล่าวจึงต้องประสบกับปัญหาขีดจำกัดของมนุษย์ซึ่งส่งผลกระทบต่อเนื่องทำให้การบริหารจัดการคดีของศาลมีข้อมูลที่ล่าช้าและมีแนวปฏิบัติและระบบการตัดสินใจบางประการไม่สอดคล้องต่อสถานการณ์จริงที่เกิดขึ้น ในการนี้ปัญหาการกำหนดจำนวนวันนัดสืบพยานของศาลยุติธรรมเป็นกรณีศึกษาที่ดีในประเด็นดังกล่าว การบริหารจัดการคดีในส่วนนี้สัมพันธ์กับการรวบรวมข้อมูลผ่านคำแถลง คำคู่ความ และบัญชีระบุพยาน จากนั้นผู้พิพากษาจึงวิเคราะห์ข้อมูลและใช้ดุลพินิจเพื่อกำหนดจำนวนวันนัดสืบพยานที่เหมาะสม แต่เนื่องด้วยการใช้ดุลพินิจในแต่ละสำนวนคดีย่อมแตกต่างและถือเป็นความรู้ความสามารถเฉพาะตัวของผู้พิพากษา ในทางปฏิบัติเพื่อให้การบริหารจัดการคดีของศาลยุติธรรมรักษาความเป็นมาตรฐาน การกำหนดจำนวนวันนัดสืบพยานกลางไว้ใช้กับทุกคดีความจึงเป็นแนวทางที่ศาลใช้เป็นหลัก อย่างไรก็ดี การกำหนดจำนวนวันนัดสืบพยานไว้อย่างตายตัวจึงไม่อาจตอบสนองต่อสถานการณ์ที่แท้จริงได้ ดังนั้นผู้เขียนจึงมีความสนใจที่จะศึกษาถึงความเป็นไปได้ของการปรับปรุงระบบจัดการข้อมูลของศาลยุติธรรมให้เป็นแบบดิจิทัลโดยมุ่งเน้นการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ในการบริหารจัดการคดีส่วนดังกล่าว เพราะหากศาลยุติธรรมสามารถใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์เพื่อช่วยวิเคราะห์แบบแผนข้อมูลจนได้ข้อมูลเชิงลึกแล้ว องค์ความรู้ที่ได้ย่อมสนับสนุนให้การกำหนดจำนวนวันนัดสืบพยานมีความเหมาะสมในทุก ๆ คดีอย่างมีมาตรฐานโดยอาศัยข้อมูลในคดีความ อันจะทำให้การบริหารจัดการคดีของศาลเป็นไปโดยราบรื่นและเพิ่มประสิทธิภาพให้แก่การบริหารงานยุติธรรมศาลในภาพรวม