BADIIY MATNDA IMPLITSIT TANBEH IFODALASH STRATEGIYALARI (A. QAHHOR, E. KATTON VA J. EGAN ASARLARI MISOLIDA)

Kirish. Badiiy diskursda implisit baholovchi nutq aktlarining ikki qutbi - kinoya va maqtov - alohida tadqiqotlarda o'rganilgan bo'lsa-da, bu ikki qutb orasida yana bir muhim akt qoladi: tanbeh, ya'ni og'ir-yengil darajada bildirilgan norozilik yoki malomat. Serl (Searle) nutq aktlari tasnifiga ko'ra, tanbeh ekspressiv (ichki his-tuyg'uni ifodalovchi) va direktiv (suhbatdoshning xatti-harakatini o'zgartirishga undovchi) nutq aktlarining kesishmasida joylashadi: u bir tomondan so'zlovchining noroziligini bildiradi, ikkinchi tomondan esa suhbatdoshni o'z xatti-harakatini qayta ko'rib chiqishga undaydi [Searle, 1969]. Tanbeh kinoyadan farqli o'laroq aytilgan so'zning teskarisini emas, balki kutilgan xatti-harakatga zid holatni ta'kidlaydi; maqtovdan farqli o'laroq esa salbiy bahoni yashirin tarzda yetkazadi.