ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับภาพตัวแทนของผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยในหนังสือพิมพ์รายวันภาษาไทย: การศึกษาตามแนววาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์

ผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยเป็นประเด็นที่สมาชิกในสังคมให้ความสนใจและได้รับการคัดเลือกให้นำเสนอในหนังสือพิมพ์รายวันภาษาไทยเป็นจำนวนมากในช่วงเวลาที่ผ่านมา งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ภาพตัวแทนของผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยที่นำเสนอผ่านกลวิธีทางภาษาและวิเคราะห์วิถีปฏิบัติทางวาทกรรมและวิถีปฏิบัติทางสังคมวัฒนธรรมในหนังสือพิมพ์รายวันภาษาไทย จำนวน 5 ชื่อฉบับ ได้แก่ ไทยรัฐ เดลินิวส์ มติชน ข่าวสด และคมชัดลึก ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2559 ถึง 31 มกราคม 2560 โดยศึกษาตามกรอบแนวคิดวาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ของแฟร์คลัฟ(Fairclough, 1995) ผลการวิจัยพบว่า กลวิธีทางภาษาที่นำเสนอภาพตัวแทนผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยในหนังสือพิมพ์รายวันภาษาไทยปรากฏ 9 กลวิธี ได้แก่ การเลือกใช้คำหรือกลุ่มคำ การใช้ประโยคแสดงความสัมพันธ์ การอ้างถึง การให้รายละเอียด การใช้สำนวน การใช้อุปลักษณ์ การใช้มูลบท การใช้คำถามเชิงวาทศิลป์ และการใช้สหบท โดยกลวิธีทางภาษาดังกล่าวสามารถประกอบสร้างภาพตัวแทนผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอย ดังนี้ 1) ผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยเป็นปัญหาในสังคม 2) ผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยเป็นผู้กระทำผิดกฎหมาย 3) ผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยเป็นผู้น่าสงสารและ/หรือได้รับความช่วยเหลือ 4) ผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยเป็นผู้ประกอบอาชีพที่ส่งเสริมหน่วยต่าง ๆ ในสังคม และ 5) ผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยเป็นผู้ที่ได้รับการจัดระเบียบ ภาพตัวแทนข้างต้นมีความสัมพันธ์กับวิถีปฏิบัติทางวาทกรรมที่สามารถส่งอิทธิพลต่อการสร้างการรับรู้และการตีความตัวบทเกี่ยวข้องกับผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยของผู้รับสารในสังคมจำนวนมากให้คล้อยตามภาพตัวแทนที่หนังสือพิมพ์รายวันภาษาไทยนำเสนอเชื่อมโยงกับกระบวนการเลือกผลิตซ้ำย้ำประเด็นเดิมและช่องทางการแพร่กระจายข่าวสารออกไปสู่สาธารณชนในวงกว้าง ทั้งนี้ กระบวนการผลิตตัวบทเกี่ยวกับผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยยังมีความสัมพันธ์กับวิถีปฏิบัติทางสังคมวัฒนธรรม เช่น ประวัติความเป็นมากับนโยบายการกำกับดูแลแต่ละยุคสมัย กระแสการแลกเปลี่ยนข้อมูลหรือการแสดงความคิดเห็นบนสื่อสังคมออนไลน์ การประกาศใช้กฎหมาย และระบบเศรษฐกิจของประเทศไทย ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่มีอิทธิพลต่อกระบวนการเลือกผลิตตัวบทเกี่ยวกับผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยในหนังสือพิมพ์รายวันภาษาไทย ผลการวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่า ตัวบทผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยที่หนังสือพิมพ์รายวันภาษาไทยเลือกผลิตภายใต้ปัจจัยทางสังคมวัฒนธรรมซึ่งส่งผลต่อการประกอบสร้างภาพตัวแทนผู้ประกอบการหาบเร่แผงลอยเป็นเพียงภาพความจริงในด้านใดด้านหนึ่งของกลุ่มคนดังกล่าว ประกอบกับกระบวนการกระจายตัวบทที่เน้นย้ำนำเสนอภาพตัวแทนบางแง่มุมให้โดดเด่นด้วยจำนวนการถ่ายทอดที่แตกต่างกันเป็นขั้นตอนที่ก่อให้เกิดการต่อสู้แย่งชิงการนิยามความหมาย ส่งผลให้ภาพตัวแทนที่ได้รับคัดเลือกนำเสนอไปสู่สาธารณชนในปริมาณมากอาจแปรเปลี่ยนเป็นภาพความจริงที่ผู้รับสารในสังคมให้การยอมรับเชื่อถือว่าเป็นความจริง และก่อให้เกิดการเลือกแสดงออกหรือการเลือกปฏิบัติที่สอดคล้องกับจุดมุ่งหมายบางประการที่แอบแฝงอยู่เบื้องหลังการผลิตและนำเสนอตัวบทนั้น ดังนั้น ผู้รับสารในสังคมจึงควรมีวิจารณญาณก่อนจะเลือกบริโภคหรือเชื่อถือข้อมูลข่าวสารที่นำเสนอในสื่อมวลชนสาธารณะด้วยความรอบคอบและมีเหตุผล