Breda. Heilaar-Noord. Opgraving

<p>In het voorjaar en zomer van 2006, van 18 april tot 11 juli, heeft het Bureau Cultureel Erfgoed van de gemeente Breda een opgraving uitgevoerd in het plangebied Heilaar-Noord. In het plangebied is uitbreiding van het aangrenzende bedrijventerrein Heilaar II gepland.Het plangebied Heilaar-Noord maakt deel uit van een gebied direct ten westen van Breda dat tot 1995 een voornamelijk agrarische bestemming kende.Vanaf dat jaar is het gebruik steeds meer gewijzigd in dat van bedrijventerrein.Tijdens de aanleg van de Hogesnelheidslijn is het onderzoeksterrein gebruikt als gronddepot/opslagterrein. Onduidelijk was in hoeverre de hiermee gepaard gaande werkzaamheden de bodem verstoord hadden. Daarom is besloten om in eerste instantie proefsleuven aan te leggen. Het onderzoeksgebied bestaat uit 3 zones, waar de aangetroffen archeologische sporen mee samenhangen. De eerste zone, de rand van het beekdal, bevat vrijwel geen sporen. Dit is niet verwonderlijk vanwege de aanwezige helling en de eventuele wateroverlast. De tweede zone, de fl ank van de dekzandrug, bevat een bijgebouw uit de late ijzertijd/Romeinse tijd, de drie aangetroffen vroeg-middeleeuwse huisplattegronden en vrijwel alle spiekers. De derde zone, de ‘top’ van de dekzandrug, bevat een midden bronstijdgrafheuvel, een vroege ijzertijd-huisplattegrond met bijhorende bijgebouwen en een huisplattegrond uit de Romeinse tijd. Als gevolg van de verstoring van de bovengrond werd slechts op enkele locaties een restant van een esdek aangetroffen, meestal in de vorm van een door dierlijke activiteit omgezette laag. Daaronder bevond zich plaatselijk een circa 20 cm dikke laag bestaande uit licht grijsbruin zand. Deze laag moet waarschijnlijk geïnterpreteerd worden als een oude akkerlaag die in gebruik was vóór het opbrengen van een plaggendek in de late middeleeuwen of nieuwe tijd. Het beekdal in het plangebied leverde weinig archeologische resten op. Wel zijn sporen van diverse structuren, zoals grafstructuren, waterputten en -kuilen, kuilen en greppelsystemen aangetroffen.De sporen uit de midden-bronstijd beperken zich tot de twee concentrische kringgreppels in het noordwesten van het onderzoeksgebied. Gezien de twee greppels mag worden aangenomen dat de vermoedelijk oorspronkelijk aanwezige grafheuvel twee fasen heeft gekend. Van een heuvellichaam, evenmin als van bijzettingen, zijn echter geen sporen aangetroffen. Beide ringgreppels zijn door middel van 14C-datering gedateerd in de midden bronstijd A. Op Huifakker, op circa 140 meter ten noord-noordwesten van de kringgreppels, is een kuil met crematieresten aangetroffen. Op grond van het in de kuil aangetroffen aardewerk, geïnterpreteerd als urn, is de kuil gedateerd in de midden-bronstijd. In 2002 is op een terrein dat binnen het onderzoeksterrein Heilaar-Noord valtsporen van een huisplattegrond, drie bijgebouwen en een kuil uit de late bronstijd/vroege ijzertijd aangetroffen. In de directe omgeving van bovengenoemde structuren zijn gedurende het onderzoek op Heilaar-Noord nog twee achtpalige, één zespalige en één vierpalige spiekers aangetroffen. Daarnaast bevond zich een cluster van vijf kuilen tussen deze structuren. Deze spiekers en kuilen kunnen allen in de vroege ijzertijd gedateerd worden.Het beeld dat hieruit ontstaat is een enkel, min of meer geïsoleerd liggende erf met daarop een boerderij met een aantal bijgebouwen.Van het grote aantal spiekers dat aan de westzijde van het onderzoeksterrein is aangetroffen kunnen er drie op grond van vondst-materiaal in de vroege ijzertijd gedateerd worden. Aan de voet van de midden bronstijd-grafheuvel, en deels overlappend met de buitenste kringgreppel, is een kuil aangetroffen met enkele grotere fragmenten aardewerk uit vermoedelijk de tweede fase van de vroege ijzertijd (650-400 voor Chr.). ook op Heilaar-Noord ontbreekt bewoning uit de midden ijzertijd. Pas in de late ijzertijd (afgaande op het aangetroffen aardewerk) of in ieder geval de midden Romeinse tijd verschijnen weer sporen van bewoning. Aangenomen mag dus worden dat, gezien de spreiding van de sporen, in de Romeinse tijd een groot deel van Heilaar, of in ieder geval het oostelijk deel, in gebruik was genomen als landbouw/weidegrond. Na de eerste helft van de Romeinse tijd volgt weer een hiaat in de bewoning van Heilaar. Pas in de Merovingische tijd duikt weer bewoning op in de vorm van drie kleine huisplattegronden. In het oostelijke deel van het onderzoeksterrein was een bundel karrensporen zichtbaar die in noordwestelijke richting over de gehele breedte van het onderzoeksterrein te volgen was. De ouderdom ervan is onduidelijk. Wel is deze al zichtbaar op de eerste kadasterkaart van 1832. Verspreid over het onderzoeksterrein zijn greppels en sporen van grondbewerking aangetroffen die gezien hun oriëntatie in de nieuwe tijd geplaatst moeten worden. Daarnaast zijn sporen aangetroffen die samenhangen met de voormalige spoorlijn Breda-Roosendaal., waaronder</p>