Archeologisch bureau- en booronderzoek plangebied Prins Bernhard Hoeve te Zuidlaren, gemeente Tynaarlo (DR)

<p>Aanleiding tot het hier beschreven archeologisch onderzoek zijn de plannen van Leyten voor herontwikkeling van de locatie Prins Bernhard Hoeve aan de Brink O.Z. en de Laarweg te Zuidlaren. Omdat deze plannen met bodemverstorende ingrepen gepaard gaan, is er een archeologisch vooronderzoek noodzakelijk. Dit onderzoek wordt uitgevoerd conform de Wet op de archeologische monumentenzorg. Leyten heeft MUG Ingenieursbureau, afdeling Archeologie, opdracht gegeven een archeologisch bureau- en booronderzoek uit te voeren om de archeologische verwachting voor het plangebied op te stellen en te toetsen, en indien het nodig is, een vervolgstrategie te bepalen.</p><p>Het onderzoek is uitgevoerd door de heer drs. O.P.N. Satijn conform de eisen van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 3.3, en de richtlijnen van gemeente Tynaarlo.<br>Het onderzoeksgebied ligt aan de Brink O.Z. en de Laarweg te Zuidlaren. Het is grotendeels bebouwd en bestraat. Daarnaast zijn er groenstroken aanwezig. De totale oppervlakte van het onderzoeksgebied bedraagt circa 4,6 ha.</p><p>Uit het bureauonderzoek blijkt dat rond 9000 voor Christus het westelijk deel van plangebied zich in een gebied bevond dat wordt gekenmerkt als een door landijs gemodelleerd landschap, en het oostelijke deel als een pleistoceen dekzandgebied. Het plangebied ligt op een overgangsgebied van een hogere rug (de Hondsrug) naar een beekdal (van de Hunze). Deze locatie is door deze landschappelijke ligging zeer aantrekkelijk geweest voor de nomadenvolken die tussen het paleolithicum en de het neolithicum door deze gebieden trokken. Ook in latere perioden, tot in de nieuwe tijd, is deze locatie een gunstige leefomgeving geweest.</p><p>In het gehele onderzoeksgebied is de kans aanwezig op de aanwezigheid van intact dekzand, al dan niet met podzolvorming. In de top van het intacte dekzand kunnen resten uit de middeleeuwen of ouder worden verwacht. Uit de periode paleolithicum en mesolithicum kunnen onder meer resten van tijdelijke jachtkampementen worden aangetroffen. Dergelijke steentijdvindplaatsen zijn herkenbaar aan het voorkomen van (delen van) vuurstenen werktuigen, vuursteenbewerkingsafval en houtskool dat afkomstig is uit haardkuilen. Vanaf het neolithicum kunnen ook vlaknederzettingen worden aangetroffen. Ook kunnen er in het plangebied resten van de boerderijen en gebouwen (en bijbehorende activiteiten) worden aangetroffen die tot in de tweede helft van de 20e-eeuw aan de Brink O.Z. en de Laarweg hebben gelegen.</p><p>De aanleg van de Prins Bernhard Hoeve heeft binnen het plangebied echter tot grote verstoringen van de bodem geleid, met name onder het bebouwde deel.<br>Het historisch kaartmateriaal maakt duidelijk dat er tussen de eerste helft van de 19e-eeuw en het midden van de 20e-eeuw weinig aan de lokale topografie veranderde. Tussen 1953 en 1991 is in <br>fases de Prins Bernhard Hoeve gebouwd. Bij deze bouwwerkzaamheden zijn de boerderijen aan de Brink en de gebouwen aan de Laarweg afgebroken.<br>Binnen het te onderzoeken gebied heeft niet eerder archeologisch onderzoek plaatsgevonden. Bij eerdere archeologische onderzoeken binnen 500 m rond de locatie bleek de bodem grotendeels verstoord.</p><p>Uit het booronderzoek komt naar voren dat de bodem bij de meeste boringen verstoord is tot in het dekzand (C-horizont). Dit verstoorde pakket betreft opgebrachte of omgewerkte grond. De verstoring staat met name in verband met de aanwezige infrastructuur en kabels en leidingen.</p><p>Alleen in boring 12 en controleboring 12b is een intacte bodemopbouw aanwezig; hier volgt onder de bouwvoor een podzol-B-horizont (donkerbruin van kleur) tot 0,25 m-mv, een BC-horizont tot<br>0,50 m-mv en tenslotte een C-horizont. De intacte bodem ligt hier hoog. De locatie met onverstoorde bodem ligt in de bufferzone van de historische kern van Zuidlaren. Vanwege de hoge ligging van een intact bodem binnen de bufferzone wordt op deze locatie een archeologische begeleiding aanbevolen, indien bij de definitieve herinrichtingsplannen sprake is van verstoring van de bodem.</p>