Plangebied Noordgracht kasteel Batestein, gemeente Vianen, een archeologische begeleiding van de graafwerkzaamheden

<p>In opdracht van de gemeente Vianen heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau in juni 2007 de graafwerkzaamheden ten behoeve van de verbreding van de noordgracht van het voormalige kasteel Batestein in Vianen archeologisch begeleid. Doel van de archeologische begeleiding volgens het protocol opgraven is het documenteren van gegevens en het veiligstellen van materiaal van vindplaatsen om daarmee informatie te behouden die van belang is voor kennisvorming over het verleden. Onderhavig project heeft als specifiek doel het onderzoeken en vastleggen van de resten van het voormalige kasteel Batestein, met name muurresten van het voormalige rondeel en (delen van ) gedempte grachten (Tol en Van Eijk, 2007). Uit de resultaten van onderhavig onderzoek blijkt dat de huidige noordgracht aan het begin van de 16e eeuw is gegraven en dus geen deel uitmaakt van het oorspronkelijke middeleeuwse grachtenstelsel. Het kasteelterrein is in de 16e eeuw naar het noorden uitgebreid met een tuin. De middeleeuwse noordgracht heeft vermoedelijk zuidelijker gelegen, op de grens tussen de huidige volks tuintjes en de achtertuinen van de huidige bebouwing aan het Hofplein, zoals reeds gesuggereerd in het bureauonderzoek uit 1998 (Nuijten, 1998). Op basis van de profielopnames kan de stratigrafische opbouw en de fasering van de vulling van de noordgracht van kasteel Batestein met enige zekerheid gereconstrueerd worden. Daarnaast is vastgesteld dat binnen de ontgravingszone geen archeologische resten aanwezig zijn in de vorm van muren, funderingen of andere sporen van bebouwing die verband houden met het kasteel Batestein. Wel zijn er puinlagen aangetroffen. Het slooppuin, waaruit deze lagen zijn opgebouwd, houdt mogelijk verband met de afgebroken kasteelmuur, delen van het kasteel en gebouwen die in de tuin van het kasteel hebben gestaan vanaf de tweede helft van de 16e eeuw. De begrenzing van eventuele resten van middeleeuwse (kasteel)bebouwing moet ten zuiden van de huidige volkstuintjes gezocht worden. Op het terrein van de hui- dige volkstuintjes kunnen resten van (sier)tuinen uit de Nieuwe tijd aanwezig zijn. In de zone direct ten zuiden van de huidige noordgracht worden de (funderings) resten verwacht van de kasteelmuur uit de 16e eeuw en in het noordwesten worden resten verwacht van het in de kasteelmuur aangelegde rondeel met 2 vleugel- vormige uitsteeksels. Deze resten worden op basis van de resultaten van het proef- sleuvenonderzoek uit 1998 (Oude Rengerink, 1998) verwacht vanaf 22 m -Mv (14 m +NAP). De bovenste 18 m van de bodem is in ieder geval recentelijk opgebracht. Graafwerkzaamheden op het terrein van de huidige volkstuintjes en de zuidoever van de huidige noordgracht die niet dieper reiken dan 16 m +NAP (14 m +NAP: basis recentelijk opgebrachte laag +02 m veiligheidsmarge), kunnen zonder beperkingen worden uitgevoerd. Vanaf 14 m +NAP worden resten verwacht van de kasteelmuur inclusief rondeel met 2 vleugelvormige uitsteeksels en van (sier) tuinen met bijbehorende structuren (hekwerk, tuinmuurtjes, paden, e.d.). Ter hoogte van de volkstuintjes en de achtertuinen van de huidige bebouwing in het zuiden worden (op basis van het in het verleden uitgevoerd bureauonderzoek aangevuld met bevindingen van onderhavig onderzoek) resten verwacht van de oude middeleeuwse gracht. De exacte locatie en de diepte van de gracht is vooralsnog onbekend en kan vastgesteld worden door middel van een proefsleuvenonderzoek of een geofysisch onderzoek gecombineerd met boringen. De funderingsresten van de donjon (Saint Pol) zijn in 1998 aangetroffen op 14 m +NAP (15 m -Mv) ter hoogte van proefsleuf 3 (zie kaartbijlage 1). Dit geeft enig inzicht in de diepteligging van de funderingen. Met betrekking tot de bevindingen van onderhavig onderzoek en de aanbevelingen op basis hiervan dient contact opgenomen te worden met de provinciaal archeoloog van Utrecht (drs. R.S. Kok).</p>