การปรับปรุงบทบัญญัติเกี่ยวกับการเพิ่มทุนของบริษัทจำกัด

บทคัดย่อ การเพิ่มทุนมีบทบาทสำคัญต่อการขยายธุรกิจในรูปแบบของบริษัทจำกัดอย่างมากทั้งต่อการทำให้ธุรกิจเกิดการฟื้นตัว ขยายตัว หรือมีผลให้สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้ กฎหมายที่เกี่ยวกับการเพิ่มทุนในบริษัทจำกัดของประเทศไทยนั้นจึงเป็นเรื่องที่สำคัญและอยู่ภายใต้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ กฎหมายกำหนดให้บริษัทจำกัดอาจเพิ่มทุนของบริษัทขึ้นได้ด้วยวิธีการออกหุ้นใหม่ กฎหมายของประเทศไทยมีการรับรองเรื่อง สิทธิจองซื้อหุ้นก่อนบุคคลอื่น (pre-emptive right) ไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์โดยกำหนดให้บริษัทจำกัดต้องให้สิทธิแก่ผู้ถือหุ้นเดิมซื้อหุ้นเพิ่มทุนที่ออกใหม่ตามสัดส่วนการถือหุ้น เหตุผลที่กฎหมายกำหนดหลักการดังกล่าวก็เพื่อรักษาสิทธิและดำรงสัดส่วนความเป็นเจ้าของในบริษัทของผู้ถือหุ้นเดิมในการบริหารจัดการบริษัทอันเป็นการปกป้องผลประโยชน์ของผู้ถือหุ้นเดิมที่มีอยู่เดิมในบริษัทไม่ให้เปลี่ยนแปลงไป หลังจากมีการเสนอขายหุ้นแก่ผู้ถือหุ้นเดิมแล้วผู้ถือหุ้นเดิมบอกปัดไม่รับซื้อหุ้นทั้งหมดหรือรับซื้อแต่เพียงบางส่วนจะส่งผลให้เกิดหุ้นเพิ่มทุนส่วนที่เหลือ กรรมการบริษัทจะเสนอขายหุ้นเพิ่มทุนส่วนที่เหลือแก่ผู้ใดได้บ้าง ซึ่งในเรื่องนี้กฎหมายไทยกำหนดเพียงว่า ให้เสนอขายแก่ผู้ถือหุ้นคนอื่นหรือกรรมการจะรับซื้อไว้เองก็ได้ การกำหนดเช่นนี้ส่งผลให้เกิดปัญหาที่ตามมาในหลายประการ การค้นคว้าอิสระเล่มนี้จึงมุ่งศึกษาข้อบกพร่องบางประการของบทบัญญัติเกี่ยวกับการเพิ่มทุนของบริษัทจำกัดโดยเฉพาะในเรื่องการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุนที่ออกใหม่ เพื่อให้ได้รับการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายไทย โดยได้ทำการศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการเพิ่มทุนในบริษัทจำกัดตามกฎหมายของประเทศอังกฤษ ประเทศมาเลเซีย และประเทศไทย โดยมุ่งศึกษาและวิเคราะห์ในปัญหาทางกฎหมาย 2 ประการ ได้แก่ ประการที่หนึ่ง ปัญหาการขาดหลักเกณฑ์ในการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุนส่วนที่เหลือ จากการศึกษากฎหมายไทยพบว่า เกิดจากความบกพร่องของมาตรา 1222 วรรคสาม ที่กำหนดให้เป็นเรื่องดุลพินิจของกรรมการในการจัดสรรหุ้นเพิ่มทุน การให้จัดสรรหุ้นตามดุลพินิจของกรรมการจึงนำมาซึ่งปัญหาประการต่าง ๆ เช่น กรรมการใช้อำนาจของตนในการจัดสรรหุ้นที่ไม่สุจริต ไม่เป็นธรรมและเกิดการเลือกปฏิบัติแก่ผู้ถือหุ้นคนอื่น ในขณะที่กฎหมายของประเทศอังกฤษและประเทศมาเลเซีย พบว่า ทั้งสองประเทศมีการกำหนดขอบอำนาจของกรรมการในการจัดสรรหุ้นโดยไม่ได้เป็นเรื่องของดุลพินิจและยังพบหลักเกณฑ์ในการจัดสรรหุ้น ดังนั้น การค้นคว้าอิสระฉบับนี้จึงเห็นควรให้มีการกำหนดหลักเกณฑ์ในการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุนส่วนที่เหลือในกฎหมายของประเทศไทย เพื่อเป็นการคุ้มครองผู้ที่มีส่วนได้เสีย ประการที่สอง ปัญหาความไม่เหมาะสมของการห้ามเสนอขายหุ้นเพิ่มทุนส่วนที่เหลือแก่บุคคลอื่นเกิดจากไม่แน่นอนชัดเจนของมาตรา 1222 วรรคสาม ที่ก่อให้เกิดปัญหาการตีความขัดแย้งกันว่าสามารถนำหุ้นเพิ่มทุนส่วนที่เหลือขายให้แก่บุคคลอื่นได้หรือไม่ จากการศึกษากฎหมายของประเทศอังกฤษและประเทศมาเลเซีย พบว่า ทั้งสองประเทศให้สามารถเสนอขายแก่บุคคลอื่นซึ่งเป็นบุคคลภายนอกได้ แต่เป็นบุคคลเฉพาะ ไม่ใช่ประชาชนทั่วไป ดังนั้น การค้นคว้าอิสระฉบับนี้จึงเห็นว่า การตีความบทบัญญัติที่ห้ามเสนอขายหุ้นเพิ่มทุนส่วนที่เหลือแก่บุคคลอื่นสมควรให้ได้รับการแก้ไข เพื่อให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ที่แท้จริงของกฎหมายและเพื่อให้เกิดการระดมทุนในบริษัทจำกัดเป็นไปอย่างคล่องตัวมากขึ้น