Archeologisch vooronderzoek in het kader van de nieuwbouw van woningen aan de Noorderlaan te Dongen, gemeente Dongen

Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor een plangebied aan de Noorderlaan te Dongen, gemeente Dongen (kaart 1; afbeelding 1). De gemeente Dongen is betrokken bij de bestemmingsplanwijziging en uiteindelijk de realisatie van een nieuwbouwwijk op deze locatie. Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 9,5 ha, waarvan ca. 9 ha in agrarisch gebruik is en ca. 0,5 ha in gebruik is als vijver. Het plangebied was tot enkele jaren terug beplant met fruitbomen. De voorgenomen ingrepen voorzien in de realisatie van ca. 275 woningen. Gezien de aard van de ingrepen (nieuwbouw van woningen met de bijbehorende infrastructuur) zullen de geplande ingrepen naar verwachting tot in de archeologisch relevante niveaus reiken. Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient daarom in kaart gebracht te worden of zich binnen het onderzoeksgebied behoudenswaardige archeologische resten (zouden kunnen) bevinden, die tegen de achtergrond van de bodemingrepen gevaar lopen. Op basis van de beschikbare landschappelijke en archeologische gegevens geldt voor het gehele plangebied een middelhoge archeologische verwachting. Het plangebied is in de vroege prehistorie een aantrekkelijk gebied geweest voor menselijke bewoning en activiteit, op de helling van hoger gelegen gebied naar een beekdal. Waarschijnlijk is het plangebied in het Neolithicum/Bronstijd met veen overdekt wat het onaantrekkelijk heeft gemaakt voor bewoning tot aan de ontginningen in de Late Middeleeuwen. Binnen het plangebied bevindt zich waarschijnlijk een plaggendek op dekzand, met eventueel nog een restlaag aan veen. Indien een plaggendek aanwezig is, kunnen goed geconserveerde archeologische resten in de onderzijde van het plaggendek of in de top van de dekzandafzettingen aangetroffen kunnen worden. Op basis van het beschikbare kaartmateriaal zijn er geen aanwijzingen voor historische bebouwing binnen het plangebied, al kan dit ook net geheel worden uitgesloten. Er worden geen ondergrondse bouwhistorische waarden of militair erfgoed binnen het plangebied verwacht. Mogelijk kunnen binnen het plangebied resten van een V1 worden aangetroffen, mogelijk in de vorm van schroot. Niet-gesprongen explosieven worden op basis van deze inventarisatie niet verwacht, maar geadviseerd wordt hierover contact op te nemen met de dienst Veiligheid van de gemeente Dongen. Advies. Op basis van de middelhoge archeologische verwachting van het plangebied adviseert Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie een vervolgonderzoek uit te voeren door middel van een verkennend booronderzoek. Door middel van een booronderzoek kunnen de fysisch-geografische en bodemkundige gegevens worden getoetst en de mate van verstoring worden vastgesteld. Speciale aandacht zou daarbij uit moeten gaan naar de dikte en beschermende werking van het esdek, de overgangslaag naar het dekzand of veenrestant direct onder het edek, en een al of niet aanwezige afgedekte voormalige A-horizont, in combinatie met (restanten van) een podzol. Het verkennend booronderzoek dient te worden uitgevoerd met behulp van een edelmanboor met een diameter 7 cm, onder grondwater voortgezet met een guts diameter 3 cm. Met een gangbaar grid van ca. 6 boringen/ha komt dit voor het plangebied neer op ca. 54 boringen. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Dongen, om op basis van dit rapport en het daarin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van het voortzetten of beëindigen van het onderzoeksproces. Ook nadat het archeologisch onderzoek is afgerond, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk om voorafgaande aan de werkzaamheden een werkprotocol toevalsvondsten op te stellen. De uitvoerder van het grondwerk wordt daarmee geïnstrueerd wat te doen bij een dergelijke vondst. Het is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Dongen, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Naschrift. Het bevoegd gezag, mevr. C. Gorissen van de gemeente Dongen, heeft per e-mail d.d. 19 juli 2021 aangegeven te kunnen instemmen met de bevindingen en het advies van het conceptrapport, dit op basis van de ‘beoordeling en advies archeologisch onderzoeksrapport’ van mevr. K. Kersten van het Monumentenhuis Brabant, d.d. 12 juli 2021.