การประเมินโครงการคลินิกแก้หนี้

งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเพื่อประเมินโครงการคลินิกแก้หนี้ โดยอาศัยข้อมูลทั้งในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ เพื่อประเมินผลกระทบของโครงการและเพื่อศึกษาหาแนวทางในการพัฒนาปรับปรุงโครงการ เป็นการศึกษาด้วยกรอบแนวคิดในการประเมินโครงการตามแนวของ Ralph W. Tyler ที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อประเมินและตรวจสอบผลที่เกิดจากการปฏิบัติงานของโครงการว่าบรรลุจุดมุ่งหมายหรือไม่ เพียงใด ซึ่งจะมีการประเมินใน 3 ด้าน คือ ด้านวัตถุประสงค์ของโครงการ ด้านกระบวนการในการดำเนินโครงการ และด้านการประเมินผลของโครงการผู้วิจัยได้ทำการศึกษาโดยใช้วิธีวิจัยแบบผสม (Mixed Methods) โดยใช้การวิจัยในเชิงปริมาณ (Quantitative Research) โดยได้รวมรวมข้อมูลจากแบบสอบถามเพื่อประเมินระดับความคิดเห็น จากกลุ่มตัวอย่างที่เป็นลูกค้าโครงการคลินิกแก้หนี้ จำนวน 380 คน โดยนำมาวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติเพื่อประเมินความสำเร็จของโครงการ ร่วมกับการวิจัยในเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากคนที่ทำงานในส่วนที่มีความเกี่ยวข้องกับลูกค้าของโครงการคลินิกแก้หนี้ เพื่อประเมินผลกระทบของโครงการ จำนวน 3 คนผลการศึกษาได้แบ่งการประเมินเป็น 3 ด้าน พบว่า 1) ในด้านการประเมินวัตถุประสงค์ของโครงการ ซึ่งโครงการมีวัตถุประสงค์ในการมุ่งช่วยเหลือให้ลูกหนี้รายย่อยที่เป็นหนี้เสียที่ไม่มีหลักประกันให้มีโอกาสแก้ปัญหาหนี้ ควบคู่ไปกับการสร้างวินัยทางการเงิน โดยไม่ก่อหนี้ใหม่ในช่วงเวลาที่กำหนด ระดับความคิดเห็นในภาพรวมของกลุ่มตัวอย่างอยู่ในระดับมาก 2) ด้านกระบวนการในการดำเนินการของโครงการ เป็นการประเมินวิธีที่เอื้อต่อความสำเร็จของโครงการ ระดับความคิดเห็นโดยรวมของกลุ่มตัวอย่างอยู่ในระดับมาก แต่ในเรื่องข้อกำหนดที่ต้องเป็นหนี้เสียถึงเข้าร่วมโครงการได้ ทำให้มีลูกหนี้บางส่วนหยุดชำระหนี้เพื่อให้ตกเป็นหนี้เสียเพื่อจะได้เข้าเงื่อนไขในการเข้าร่วมโครงการ ซึ่งอาจทำให้ปริมาณหนี้เสียเพิ่มมากขึ้น 3) ด้านการประเมินผลการดำเนินงานของโครงการ เป็นการวัดที่เกิดขึ้นหลังการปฏิบัติตามมาตรการของโครงการคลินิกแก้หนี้ตามวัตถุประสงค์ มีระดับความคิดเห็นโดยรวมของกลุ่มตัวอย่างอยู่ในระดับมาก โดยลูกหนี้เมื่อได้เข้าร่วมโครงการได้มีพฤติกรรมทางการเงินที่เปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น มีวินัยทางการเงิน มีความรู้ทางการเงินมากขึ้น และมีโอกาสในการหลุดพ้นวงจรในการเป็นหนี้งานวิจัยนี้จึงสรุปได้ว่าโครงการประสบความสำเร็จในการเป็นที่พึ่งและเป็นตัวกลางที่เข้ามาช่วยให้ลูกหนี้สามารถแก้ไขปัญหาหนี้สินได้ การเข้าร่วมโครงการจะทำให้ลูกหนี้กลับมาชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ ซึ่งทำให้ลูกหนี้มีหนทางที่จะปลดหนี้ได้ และการเข้าร่วมโครงการก็ทำให้พฤติกรรมทางการเงินของลูกหนี้ในระยะยาวปรับเปลี่ยนไปในทางที่ดีขึ้น ส่วนการเข้าร่วมโครงการจะทำให้ทั้งธนาคารพาณิชย์และ Non - bank ได้รับประโยชน์จากการชำระหนี้ของลูกหนี้ ทำให้หนี้ที่สงสัยจะสูญได้รับการชำระหนี้ แต่ในเรื่องที่ว่าจะได้รับชำระหนี้เสร็จสิ้นหรือไม่เป็นเรื่องที่ยังไม่สามารถสรุปได้ เนื่องจากเงื่อนไขการผ่อนชำระหนี้คืนของโครงการ ได้กำหนดระยะเวลาการผ่อนชำระหนี้ที่ยาวนานมาก ซึ่งอาจกลับมาส่งผลต่อธนาคารพาณิชย์และ Non – bank ในกรณีที่ลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้โครงการ ทำให้ต้องมาดำเนินการในการเรียกเก็บหนี้กับลูกหนี้ใหม่ รวมถึงอาจเป็นการเสียโอกาสในการทวงหนี้และเสียโอกาสในการดำเนินคดีและบังคับคดีในช่วงระยะเวลาที่ลูกหนี้เข้าร่วมโครงการ