Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek door middel van boringen Vijzellaan 4 te Papendrecht (gemeente Papendrecht)

Op 25 en 26 oktober 2023 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de
Vijzellaan 4 te Papendrecht (gemeente Papendrecht). De huidige bebouwing (schoolgebouw) zal (mogelijk) worden gesloopt ten
behoeve van nieuwbouw en verdere herinrichting van het terrein (mogelijke aanleg van sportveld(en), parkaanleg met waterplas,
zie figuren 1 en 2). De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend. De onderzoekslocatie ligt volgens
de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Papendrecht (2012) in twee verschillende verwachtingszones: het zuidoostelijk
deel ligt in een zone met een hoge archeologische verwachting (stroomruggen) en het zuidwestelijke deel van het plangebied
ligt in een zone met een middelhoge archeologische verwachting (komgebied). Binnen het bestemmingsplan Reparatie
Beheersverordening Papendrecht (vastgesteld 2021) geldt de dubbelbestemming Waarde – Archeologie.
Ten tijde van het laat-paleolithicum was de omgeving van het plangebied bewoonbaar. Van oudsher vestigde de mens zich op
de overgang van nat naar droog (gradiëntzones). De top van de afzettingen uit het Weichselien bevindt zich op circa 12 – 15
meter -NAP. Er is geen tot onvoldoende informatie voorhanden over de aan- of afwezigheid van een dergelijke gradiëntzone in
of nabij het plangebied.
Als gevolg van de zeespiegelstijging in het mesolithicum vond vernatting plaats en vond er op grote schaal veenvorming plaats
in de omgeving van het plangebied. Hierdoor was de omgeving van het plangebied slecht geschikt voor bewoning. Alleen op
zandige oeverwallen van getijdengeulen kan sprake zijn geweest van gunstige bewoningsomstandigheden. Echter wegens het
ontbreken van informatie over de intactheid en bodemopbouw van dit landschap is kan hier ook geen nader gespecificeerde
archeologische verwachting voor de periode gegeven worden.
De omgeving van het plangebied bestond tijdens het laat-neolithicum en de bronstijd uit een veenlandschap. Dit landschap
bestaat uit een nat milieu en vormt geen gunstige plek voor bewoning. Op basis van de ligging en het tot op heden ontbreken
van archeologische vondsten uit de periode neolithicum tot bronstijd in de directe omgeving van het plangebied wordt een lage
verwachting voor de periode neolithicum tot en met bronstijd toegekend.
Ten westen en oosten van het plangebied liggen de stroomgordels van Oud-Alblas en Papendrecht, die actief was van de late
ijzertijd tot in de Romeinse tijd. Op de Oud-Alblas en Papendrecht stroomgordels zijn archeologische resten en nederzettingen
aangetroffen uit de ijzertijd, Romeinse tijd en vroege middeleeuwen. Het plangebied ligt naar verwachting in het komgebied
van de stroomgordels van Oud-Alblas en Papendrecht. Het plangebied was door de natte omstandigheden minder geschikt voor
bewoning. Op basis hiervan geldt er een lage verwachting voor de periode ijzertijd tot en met volle middeleeuwen.
Het plangebied maakte tot in de jaren tachtig van de 20e eeuw deel uit van de weilanden en hooilanden van de Zuidzijdse
Polder. De bebouwing in het gebied concentreert zich binnen de bestaande kernen van Papendrecht, Oosteind en Oud-Alblas,
op tenminste 1,5 kilometer verwijderd van het plangebied. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een lage
verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd.
Wat betreft de conservering en gaafheid van eventuele archeologische resten kan het volgende gesteld worden: Het plangebied
ligt in een dynamisch landschap. Uit archeologische onderzoeken in de nabije omgeving van het plangebied blijkt dat de top
van de bodem is aangetast. Dit als gevolg van de bouwrijp maken van de grond en bebouwing. Voor bodemkundige eenheden
rondom het plangebied zijn de omstandigheden voor het aantreffen van organische resten goed: door de relatief hoge
grondwaterstand (GWT II en III) kunnen organische resten zoals hout, leer en bot bewaard zijn gebleven.
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat in het plangebied de
bodemopbouw in het plangebied bestaat uit veen, venige klei, klei en daarop een (sub-)recent pakket. Het veen is gevormd in
het komgebied van de Oud-Alblas en/of Papendrecht stroomgordel. De daar bovenop gelegen kleien zijn gevormd in het
komgebied van de Noord stroomgordel.
Voor het plangebied wordt om bovenstaande redenen geen archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht.
De resultaten van dit onderzoek dienen getoetst te worden door de bevoegde overheid (gemeente Papendrecht), die op basis
van het uitgebrachte advies een besluit zal nemen. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet
betekent dat er al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen.
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het
inzichtelijk maken van de toestand van het bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging, als gevolg van
de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.
Dit rapport is in november 2023 verstuurd naar de opdrachtgever om het ter goedkeuring voor te leggen aan de bevoegde overheid
(gemeente Papendrecht). Hier is nooit een reactie op ontvangen. Aangezien de tweejaarstermijn is verstreken, is besloten om dit rapport
in Archis te uploaden zonder het selectiebesluit toe te voegen.