การวิเคราะห์ปัญหาและความท้าทายทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการจัดการมลพิษทางทะเลที่มีแหล่งกำเนิดจากเรือรบ

ทะเลเป็นแหล่งธรรมชาติที่สำคัญ ไม่ว่าจะเป็นแหล่งทรัพยากร แหล่งอาหาร หรือการเดินทางขนส่ง ซึ่งกิจกรรมเหล่านี้ก่อให้เกิดมลพิษได้ทั้งทางตรงและทางอ้อม หนึ่งในสาเหตุหลักคือ มลพิษทางทะเลที่เกิดจากเรือ เนื่องจากเรือถูกนำมาใช้ในการขนส่ง การประมง หรือแม้กระทั่งเรือรบหรือเรืออื่นของรัฐบาลที่นำมาใช้เพื่อปฏิบัติภารกิจของรัฐ เมื่อรัฐทุกรัฐต่างให้ความสำคัญในเรื่องภาวะมลพิษทางทะเลที่เกิดจากเรือ จึงมีกฎหมายระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องในเรื่องดังกล่าว คือ อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ.1982 (United Nations Convention on the Law of the Sea 1982 หรือ UNCLOS 1982) อนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการป้องกันมลพิษทางทะเลที่เกิดจากเรือ ค.ศ.1973/1978 (International Convention for the Prevention of Marine Pollution from Ships of 2 November 1973, as modified by the Protocol of 17 February 1978 หรือ MARPOL 73/78) และอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการควบคุมและการจัดการน้ำอับเฉาและตะกอนจากเรือ ค.ศ.2004 (2004 International Convention for the Control and Management of Ships’ Ballast water and Sediments หรือ BWM) ทั้งนี้ หลักเกณฑ์ที่กำหนดในอนุสัญญาทั้ง 3 ฉบับ ต่างมีข้อจำกัดในการบังคับใช้กับเรือรบ โดยมีข้อกำหนดที่สอดคล้องกันว่า เรือรบไม่อยู่ในบังคับของกฎหมายแต่รัฐเจ้าของธงต้องประกันว่าเรือรบได้กระทำการในลักษณะที่สอดคล้องกับอนุสัญญาตามควรแต่เหตุผลที่พึงปฏิบัติได้ อย่างไรก็ดี แม้ว่าเรือรบจะได้รับความคุ้มกันอธิปไตยตาม UNCLOS 1982 แต่เรือรบยังมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามอนุสัญญา หากละเมิดกฎหมายของรัฐชายฝั่ง ย่อมเกิดความรับผิดระหว่างประเทศ และต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายเพื่อการนั้นด้วย ด้วยเหตุนี้ จึงทำให้เป็นประเด็นในการพิจารณาถึงหลักเกณฑ์และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นแก่ประเทศไทย ว่ากฎหมายภายในของประเทศไทยครอบคลุมเพียงพอที่จะป้องกันภาวะมลพิษทางทะเลที่เกิดจากเรือรบทั้งเรือรบที่ชักธงของตนหรือเรือรบต่างชาติแล้วหรือไม่ รวมทั้งคุณสมบัติของเรือรบไทยเป็นไปตามมาตรฐานระหว่างประเทศหรือไม่ หากเรือรบไทยออกไปปฏิบัติภารกิจในทะเลอาณาเขตของรัฐอื่นจะมีผลกระทบอย่างไรวิทยานิพนธ์ฉบับนี้เล็งเห็นถึงความสำคัญในเรื่องการควบคุมภาวะมลพิษทางทะเลที่เกิดจากเรือรบ จึงได้ทำการศึกษาหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องและผลกระทบ พบว่าประเทศไทยควรตรากฎหมายเพื่อควบคุม ลดและป้องกันภาวะมลพิษทางทะเลที่เกิดจากเรือโดยตรง ไม่ยกเว้นการบังคับใช้กับเรือรบ หรือแก้ไขกฎหมายในส่วนที่เกี่ยวข้องที่ยกเว้นเรือรบ ให้บังคับใช้กับเรือรบด้วย อีกทั้ง กองทัพเรือควรมีคู่มือกำหนดมาตรฐานการปล่อยมลพิษจากเรือรบที่สอดคล้องกับมาตรฐานระหว่างประเทศ