Archeologisch bureauonderzoek Nieuwe ontsluitingsweg Urk, gemeenten Urk en Noordoostpolder (FL)

Movares maakt in opdracht van provincie Flevoland een ontwerp voor een nieuwe ontsluitingsweg van en naar Urk. Het ontwerp bevindt zich in een vroege fase, waardoor er nog geen uitvoeringsontwerp en verstoringsdiepte bekend is. Bovendien moet er nog worden gekozen tussen drie varianten van het mogelijke wegtracé. Dit bureauonderzoek is uitgevoerd om in een vroeg stadium in kaart te kunnen brengen waar archeologisch onderzoek nodig zal zijn en wat hierbij kan worden verwacht. Het plangebied ligt in de Noordoostpolder en daarmee op de voormalige Zuiderzeebodem, ca. 3 km ten oosten van de keileembult van Urk. In de ondergrond van de polder gaat echter een gelaagd prehistorisch landschap schuil. Door het plangebied lag vanaf het einde van het Pleistoceen het oerstroomdal van de Oude Vecht, waarlangs hoge rivierduinen lagen. Deze rivierduinen waren, wegens hun droge ligging en de nabijheid van stromend water, ideale plaatsen voor bewoning en gebruik door de mens. Het dekzandlandschap bevindt zich in de omgeving van het plangebied op 8,5 tot 8 m-NAP. Boven deze grens steken de rivierduinen uit, die tot binnen 1 m-mv kunnen rijken. Tussen deze rivierduinen komen op de Pleistocene ondergrond lagen Unio I-klei voor, die vooral in de eerste helft van het neolithicum door waterstromen en overstromingen in het oerstroomdal zijn afgezet. In de loop van het neolithicum raakte ook de hoger gelegen delen van het landschap met veen overdekt, waardoor het gebied minder aantrekkelijk was voor bewoning in de daaropvolgende perioden. In de Romeinse tijd was er een merencomplex in het veengebied tot stand gekomen, dat later het Flevomeer werd genoemd. In de late middeleeuwen werden resterende delen van het veen, die waarschijnlijk tussen Urk en Schokland hebben gelegen, mogelijk ontgonnen. Door de bodemdaling die daarmee gepaard ging, kon de Zuiderzee zich verder uitbreiden en heeft het plangebied in de nieuwe tijd op de zeebodem gelegen. In de jaren ’30 – ’50 is de Noordoostpolder droog- en bouwrijp gemaakt. De archeologische bodemlagen in het plangebied zullen van boven naar onderen bestaan uit Almere-afzettingen, Flevomeerafzettingen, Hollandveen, Unio I-klei, Basisveen en het Pleistocene zand. Niet overal zullen alle lagen aanwezig zijn. Het Pleistocene zand zal zich waarschijnlijk 8 m-NAP bevinden, maar rivierduinen en dekzandkoppen die aantrekkelijk waren voor bewoning kunnen tot binnen een meter van het maaiveld reiken.