Archeologisch bureauonderzoek Broekkant-Korenakkers te Vorstenbosch (Gemeente Bernheze)

In april 2025 is door Aeres Milieu een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Broekkant-Korenakkers te Vorstenbosch
(gemeente Bernheze).
Aanleiding hiertoe betreft het planvoornemen meerdere woningen te realiseren, voornamelijk als CPO woningen. De diepte van
de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend. Er wordt vooralsnog uitgegaan van een standaard
funderingsdiepte zonder onderkeldering met een bodemverstoring van ten minste 80 centimeter beneden maaiveld. De
onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Bernheze grotendeels in een zone met een
hoge archeologische verwachting en deels in een gebied met een middelhoge verwachting. Binnen het bestemmingsplan ‘De
Kommen Bernheze’ (2011) gelden respectievelijk de dubbelbestemmingen Waarde–Archeologie 2 en Waarde–Archeologie 3.
Op basis van het uitgevoerde bureauonderzoek en het hierin opgestelde gespecificeerde archeologische verwachtingsmodel kan
worden gesteld dat het op de rand van een hooggelegen dekzandrug ligt, op de overgang naar de lagergelegen dekzandvlakte
en het beekdal van de Leijgraaf. Er geldt een hoge verwachting voor de periode (laat-)paleolithicum tot en met het mesolithicum.
Ook voor latere landbouwende samenlevingen zal het plangebied aantrekkelijk zijn geweest, getuige meerdere vindplaatsen In
de omgeving van het plangebied en op dezelfde dekzandrug zijn meerdere vondsten bekend uit het neolithicum en in de directe
omgeving zijn meerdere vondsten bekend uit de ijzertijd en de Romeinse tijd. Er geldt een hoge verwachting voor
nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen. Uit bestudering van historische kaarten blijkt dat
sinds tenminste begin 19e eeuw twee historische erven aanwezig waren binnen het plangebied. Deze kunnen teruggaan tot de
(late) middeleeuwen. Voor de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd geldt eveneens een hoge archeologische
verwachting.
Ter plaatse van de huidige bebouwing zal het plangebied tot zekere diepte verstoord zijn geraakt. Dit zal echter lokaal zijn. Het
grootste deel is potentieel onverstoord.
Op basis van de hoge archeologische verwachting voor alle perioden wordt een vervolgonderzoek geadviseerd. In de regel zal
deze de vorm hebben van een verkennend booronderzoek om hiermee de intactheid van de bodem in kaart te brengen en na te
gaan of er potentieel aanwezige archeologische niveaus aanwezig zijn.
Echter, gezien de hoge verwachtingen voor alle perioden, de vermoedelijk grotendeels onverstoorde bodem en de aanwezigheid
van tenminste twee historische erven uit de 19e eeuw of ouder, kan zo mogelijk ook direct een proefsleuvenonderzoek worden
uitgevoerd. Mede gezien de aanwezigheid van de genoemde historische erven wordt de kans immers groot geacht dat uit een
verkennend booronderzoek alsnog een proefsleuvenonderzoek nodig wordt geacht.
Selectieadvies1
Er dient vervolgonderzoek plaats te vinden. Hiervoor gelden twee opties waaruit de initiatiefnemer kan kiezen. Voor beide opties
zijn goede argumenten aan te voeren.
o a) In de vorm van een booronderzoek (IVO-O) in het hele plangebied. Op basis van een booronderzoek kan een
verdere inperking van het te onderzoeken gebied worden gemaakt indien er diepgaande verstoringen aanwezig
blijken te zijn.
o Gelet op de hoge verwachting kan door de initiatiefnemer worden besloten om direct door te gaan naar een
proefsleuvenonderzoek (IVO-P) om het proces te versnellen. In dat geval dient een Programma van Eisen (PvE)
voor het IVO-P te worden voorgelegd aan de gemeente Bernheze.
Dit blijft echter een advies; het is aan de bevoegde overheid om te besluiten wat hiermee wordt gedaan. Het besluit hierover
ligt derhalve bij de gemeente Bernheze.
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het
inzichtelijk maken van de toestand van het aanwezige bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging dan wel vernietiging als
gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.