Archeologisch bureauonderzoek Uitbreidingslocatie Noordwest, Westerbork, gemeente Midden-Drenthe (DR)

In het kader van de geplande woningbouwontwikkeling aan de noordwestzijde van Westerbork, gemeente Midden-Drenthe, is een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de uitbreidingslocatie ‘Noordwest’. Het plangebied ligt op een overgangszone tussen het beekdal van de Westerborkerstroom en de hoger gelegen zandgronden, met een ligging rond 15 m+NAP. De ondergrond bestaat voornamelijk uit dekzand met veldpodzolontwikkeling. Door de relatief hoge ligging van het gebied zijn er voortdurend gunstige omstandigheden geweest voor bewoning. Voor het paleolithicum tot en met de Romeinse tijd geldt een middelhoge archeologische verwachting. Voor de vroegste periodes (paleolithicum en mesolithicum) behoren mogelijke resten voornamelijk toe aan tijdelijke kampementen van jagers-verzamelaars, die zich archeologisch manifesteren door vuursteenverspreidingen en houtskoolconcentraties behorende bij haardkuilen. Dergelijke vindplaatsen kunnen van zeer geringe afmetingen zijn (met een diameter van enkele meters). Ze kunnen voorkomen vanaf het huidige oppervlak.

Meer permanente nederzettingsvormen mogen verwacht worden vanaf het neolithicum. Met de intrede van akkerbouw bleven mensen langer op dezelfde locatie wonen, met hogere vondstdichtheden tot gevolg. Voor de periode vanaf de middeleeuwen geldt een lagere archeologische verwachting. De bewoning en bijbehorende activiteiten concentreerden zich destijds voornamelijk direct rondom de dorpskernen van Westerbork en Zwiggelte. Het gebied bleef tot ver in de 20e eeuw onontgonnen gebied. Desalniettemin moet in ogenschouw genomen worden dat het plangebied direct naast de oude weg tussen beide dorpen gelegen was. Het middeleeuwse vondstcomplex op de kruising van de Zwiggelterstraat en de Westerborkerstroom toont dat ook verder van de dorpen nog sprake kan zijn van vindplaatsen. De late ontginning en afwezigheid van aanwijzingen voor bebouwing uit de nieuwe tijd maakt de archeologische verwachting voor deze periode laag. Wel kunnen sporen behorende bij perceelsgrenzen uit de 20e eeuw aangetroffen worden.

In het plangebied komt het huidige maaiveld min of meer overeen met het pleistocene oppervlak. Dit betekent dat archeologische resten uit alle periodes direct vanaf het huidige maaiveld kunnen voorkomen. Gezien het gebruik van het plangebied als landbouwgebied zullen oppervlakkige resten reeds verstoord zijn. Dieper gelegen sporen (zoals bovengenoemde afvalkuilen) kunnen echter wel bewaard zijn gebleven. Voor oudere vondsten (bijvoorbeeld vuursteen uit het paleolithicum en mesolithicum) geldt dat ze ook zonder primaire context nog betekenisvol kunnen zijn.