Velp, Beltjeshofstraat, Gemeente Rheden (Gld.). Inventariserend Veldonderzoek en Definitief Archeologisch Onderzoek

<p>Aan de Beltjeshofstraat te Velp heeft De Steekproef in 2017 een archeologisch proefsleuvenonderzoek (IVO-P) en vervolgens een definitieve opgraving (DO) uitgevoerd om de bedreigde archeologische waarden ex situ veilig te stellen. De aanleiding voor het onderzoek was de sloop van de huizen voor de bouw van nieuwe woningen.<br> Het plangebied de Beltjeshofstraat lag aan de rand van de Veluwe in een zone van een daluitspoelzandwaaier. Gelegen op hogere en drogere grond was de locatie geschikt voor bewoning. Bij het gravend onderzoek werd in totaal 9.553 m2 onderzocht, waarbij 3181 sporen en 434 vondstnummers werden uitgeschreven. Het vondstmateriaal bestond voor het grootste deel uit aardewerk. Het aangetroffen midden-bronstijd aardewerk, zowel van de Hilversum-stijl als het kümmerkeramiek, kon voor een deel worden toegewezen aan een midden-bronstijd-erf in het noordelijk deel van het plangebied. Enkele kuilen met bronstijd aardewerk in het zuidelijk deel doen vermoeden dat hier ook een erf heeft gelegen. Het merendeel van het aardewerk behoort echter tot de laatste fase van het Rijn-Wezer-Germaanse complex. Het Romeinse deel van de vindplaats wordt mede op basis hiervan gedateerd vanaf circa het eind van de derde eeuw/begin van de vierde eeuw tot en met het midden van de vijfde eeuw. Het grotendeels ontbreken van uitbundige versiering en het veel voorkomen van brede vlakke bodems onderstreept deze datering in de late Romeinse tijd. Er zijn geen aanwijzingen gevonden die duiden op een datering later dan de vijfde eeuw. Het op de draaischijf geproduceerde aardewerk past in het beeld dat is verkregen aan de hand van het handgevormde aardewerk. <br> De sporen bestonden voornamelijk uit paalgaten en kuilen. Zes waterputten werden aangetroffen, waarvan twee nog resten van een houten bekisting hadden. De eenvoudig bewerkte planken en palen zijn vermoedelijk afkomstig van eikenstammen die speciaal voor deze waterputconstructie werden gekapt en gekloofd. Een datering op basis van dendrochronologisch onderzoek lag in de 4e en de 4e tot midden 5e eeuw nC. In totaal werden er 24 (driebeukige en eenbeukige) gebouwplattegronden in de clusters van sporen herkend. Met betrekking tot de huizenbouw kan geconcludeerd worden dat de ontwikkeling van volledig éénbeukige gebouwen in de loop van deze circa 225 jaar op gang kwam in Velp. Deze ontwikkeling werd vooraf gegaan aan een deels driebeukige bouwwijze, die ook later naast een geheel éénbeukige bouwwijze bleef voorkomen. Wel lijken de deels driebeukige gebouwen die worden toegeschreven aan latere fasen kleiner van formaat. Naast de ontwikkeling in constructiewijze, van driebeukige naar voornamelijk éénbeukige plattegrond, ontstond er een toenemende organisatie en structuur in de nederzetting. De gebouwen kregen dezelfde oost-west oriëntatie en conformeren zich aan een mogelijke weg. De bewoners van de nederzetting hebben in toenemende mate kunnen profiteren van de economische netwerken met het Romeinse Rijk, getuige de groei van de nederzetting gedurende de derde en vierde eeuw. Met het wegvallen van het Romeins gezag in de vijfde eeuw verdwenen ook de economische netwerken. De grote nederzettingen die afhankelijk waren van deze economie konden niet meer blijven bestaan. De nederzettingen werden in eerste instantie kleiner voordat deze volledig werden verlaten.<br> Het onderzoek aan de Beltjeshofstraat heeft de bewoningsgeschiedenis van Velp aangevuld met een nederzetting uit de midden-bronstijd en de laat Romeinse tijd. De resultaten roepen echter ook weer nieuwe vragen op over onder meer de omvang, continuïteit en mogelijke elite-vorming. Daarnaast heeft dit onderzoek uitgewezen dat enkele verstoorde lagen en het uitblijven van archeologische resten in een booronderzoek niet de afwezigheid van een vindplaats bewijzen.</p>