Bureauonderzoek Havenstraat te Warffum

In mei 2025 is in opdracht van Enexis Netbeheer B.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. De aanleiding voor dit onderzoek zijn geplande werkzaamheden aan de laagspanningskabels en de lagedrukgasleiding aan de Havenstraat te Warffum (gemeente Het Hogeland).

Het onderzoeksgebied in Noord-Nederland ligt in een kwelderlandschap dat zich heeft gevormd in het Holoceen. In die tijd vormde zich in het binnenland een veengebied en aan de kust een kwelder- en waddengebied. Door verschuiving van de kustzone zijn ook kwelders ontstaan op voormalige veengronden.

Warffum ligt op een kwelderwal en heeft een landschap dat sterk beïnvloed is door vroegere zee-invloeden en door menselijke bewoning. De omgeving is in de loop van de ijzertijd geschikt geworden voor bewoning. Kort daarna, al vanaf het midden van de ijzertijd, werd het vanwege zee-activiteit nodig om woonplaatsen op te hogen waardoor wierden ontstonden. Na een sterke bevolkingsafname zo rond het eind van de Romeinse tijd is in de loop van de vroege middeleeuwen het belang van de omgeving toegenomen en sindsdien is sprake van continue bewoning. Het gebied wordt daardoor gekenmerkt door kwelders met daarbinnen hogere kwelderwallen waarop de meeste van de wierden liggen. De omgeving is sinds de vroegste bewoning (ook) agrarisch in gebruik en bovendien ingericht voor een goede waterafvoer (ook voor het binnenland). Zo verzorgt het Warffumermaar, dat langs het plangebied loopt, voor de doorvoer van de afwatering via Onderdendam naar zee. Daarnaast was het Warffumermaar onderdeel van het trekvaartennetwerk van de provincie Groningen. Het plangebied in de Havenstraat ligt langs een gegraven aftakking van het Warffumermaar en vormde de dorpshaven.

Er is geen eerder onderzoek uitgevoerd binnen het huidig plangebied. In Warffum worden sporen verwacht van wegen, haveninfrastructuur en de wierde. Door beperkte ontgraving kunnen vondsten zich buiten de sleuven uitstrekken. Het noordelijke uiteinde grenst aan de wierde, met mogelijk een wierdelaag onder de bouwvoor. Oude wegdekken, beschoeiingen, funderingsresten en afvalkuilen kunnen aanwezig zijn, evenals vondstmateriaal zoals aardewerk en organische resten. Hoewel eerdere werkzaamheden verstoringen hebben veroorzaakt, kunnen bredere sleuven nog intacte bodemlagen onthullen.

Vanwege de hoge archeologische verwachting van het plangebied, de locatie binnen de historische kern en de nabijheid van de haven van het Warffumermaar, wordt archeologische begeleiding aanbevolen in het hele plangebied. Deze archeologische begeleiding dient te worden uitgevoerd onder het protocol proefsleuven (4003).

Advies Antea Group: Vanwege de hoge archeologische verwachting van het plangebied, de locatie binnen de historische kern en de nabijheid van de haven van het Warffumermaar, wordt archeologische begeleiding aanbevolen in het hele plangebied. Deze archeologische begeleiding dient te worden uitgevoerd onder het protocol proefsleuven (4003).