การทำหน้าที่ของรายการสารคดีวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีทางโทรทัศน์

งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทราบถึงการทำหน้าที่ของสารคดีวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีทางโทรทัศน์ โดยเป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา อาศัยกรอบแนวคิดด้านการสื่อสารงานวิทยาศาสตร์ คุณลักษณะของสารคดี การจูงใจและกลยุทธ์ในการโฆษณา และหน้าที่ของสื่อมวลชน โดยศึกษาจากสารคดีวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ช่อง 3 ช่อง 5 ช่อง 9 ช่อง 11 และไอทีวี ตั้งแต่เดือน เมษายน-มิถุนายน พ.ศ. 2541 เป็นเวลา 3 เดือน ได้จำนวนรายการทั้งสิ้น 12 รายการ ผลการวิจัยพบว่า รายการสารคดีในช่วงเวลาที่ศึกษานั้นมี 7 รายการที่ให้ความรู้ความเข้าใจเพื่อช่วยส่งเสริมความคิดหรือจิตวิทยาศาสตร์ ส่วนที่เหลือได้ทำหน้าที่ให้ข้อมูลเพื่อการรับรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยี ขณะเดียวกันก็ยังพบว่ารายการสารคดีกว่าครึ่งได้ทำหน้าที่แฝงเพื่อการโฆษณาสินค้าหรือโฆษณาสถาบันด้วย โดยพบว่ารายการได้ส่งสารที่ทำหน้าที่ให้ข้อมูลข่าวสารไปพร้อม ๆ กับการทำหน้าที่โฆษณา โดยแฝงทางภาพหรือเสียงหรือทั้ง 2 อย่างประกอบกัน ซึ่งรายการที่ทำหน้าที่แฝงเหล่านี้ก็มีผู้สนับสนุนรายการเป็นได้ทั้งภาครัฐและภาคเอกชน แต่กรณีของภาคเอกชนนั้นมีแนวโน้มที่สารจะทำหน้าที่โฆษณาได้เด่นชัดกว่าของภาครัฐ