การออกแบบชุดเครื่องมือเพื่อช่วยบริหารงานอาสาสมัครสำหรับเจ้าหน้าที่ผู้ดูแลงานอาสาสมัคร

งานอาสาสมัครเป็นที่นิยมในประเทศไทย ทั้งจากเหตุการณ์ภัยพิบัติต่าง ๆ และรากฐานความเชื่อที่ให้คุณค่ากับการให้และการทำประโยชน์เพื่อสังคม อาสาสมัครเป็นกำลังสำคัญในการบรรเทาสถานการณ์ฉุกเฉินที่เกิดขึ้น แต่การมีอาสาสมัครจำนวนมากไม่สามารถบ่งบอกถึงความสำเร็จของงานได้หากขาดการบริหารจัดการอาสาสมัครที่ดี ระบบบริหารจัดการที่ไม่ดีนี้เองเป็นเหตุผลหลักที่ทำให้คนเลิกเป็นอาสาสมัคร และทำให้องค์กรไม่สามารถพัฒนางานในระยะยาวได้การค้นคว้าอิสระนี้จัดทำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบชุดเครื่องมือเพื่อช่วยให้เจ้าหน้าที่ผู้ดูแลงานอาสาสมัครสามารถเรียนรู้ วางแผน ดำเนินการ ทบทวนและสื่อสารเกี่ยวกับระบบบริหารงานอาสาสมัครในองค์กรหรือในโครงการได้สะดวก ง่าย และรวดเร็วยิ่งขึ้น โดยมีขั้นตอนดำเนินงานตามหลักการ ADDIE Model จากการวิเคราะห์ปัญหาพบว่าองค์กรยังไม่มีระบบบริหารงานอาสาสมัครที่ชัดเจน เพราะขาดความรู้ความเข้าใจ ขาดบุคลากรประจำในการดำเนินการบริหารงานอาสาสมัคร ไม่มีเวลาเพียงพอในการเรียนรู้และดำเนินการให้สำเร็จ และไม่สามารถสื่อสารให้ผู้เกี่ยวข้องเข้าใจได้ชัดเจน ผู้ศึกษาจึงออกแบบชุดเครื่องมือโดยใช้แนวคิดผังกราฟิก ซึ่งช่วยให้เข้าใจเนื้อหาได้ง่าย เห็นความเชื่อมโยง ช่วยในการคิด และสามารถนำเสนอความคิดได้อย่างเป็นระบบ ผู้ศึกษายังได้เพิ่มการบรรยายเนื้อหาโดยย่อเกี่ยวกับขั้นตอนการบริหารงานอาสาสมัครและวิธีใช้เครื่องมือ พร้อมทั้งตัวอย่างการใช้งานเพื่อให้ง่ายต่อการใช้งานด้วยตนเองผู้ศึกษาได้นำชุดเครื่องมือนี้ไปทดลองใช้กับกลุ่มตัวอย่างที่เป็นเจ้าหน้าที่ผู้ดูแลงานอาสาสมัครที่ไม่มีพื้นฐานความรู้เกี่ยวกับการบริหารงานอาสาสมัครมากนัก จำนวน 8 ท่าน แบ่งเป็นการทดลองใช้โดยผู้ศึกษาเป็นกระบวนกรให้เจ้าหน้าที่ผู้ดูแลงานอาสาสมัครเข้าร่วม จำนวน 4 ท่าน และกลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ทดลองใช้ด้วยตนเอง จำนวน 4 ท่าน มีการประเมินผลชุดเครื่องมือ 4 ส่วน ได้แก่ 1) ประเมินประสิทธิภาพของชุดเครื่องมือด้านเนื้อหา โดยผู้เชี่ยวชาญด้านระบบบริหารงานอาสาสมัคร อยู่ระดับเหมาะสมมาก 2) ประเมินประสิทธิภาพของชุดเครื่องมือด้านสื่อ โดยผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบสื่อการเรียนรู้ อยู่ระดับเหมาะสมมาก 3) ประเมินความพึงพอใจต่อชุดเครื่องมือโดยผู้ทดลองใช้ อยู่ระดับพึงพอใจมาก 4) ประเมินผลสัมฤทธิ์ของชุดเครื่องมือโดยการสังเกตของผู้ศึกษา พบว่าชุดเครื่องมือช่วยให้ผู้ใช้เข้าใจเนื้อหาของระบบบริหารงานอาสาสมัคร สามารถช่วยวางแผน ดำเนินการ ทบทวนเพื่อพัฒนา และใช้อธิบายต่อได้ง่ายและชัดเจน โดยผู้ใช้สามารถใช้เครื่องมือได้ด้วยตนเอง แม้ไม่มีพื้นฐานความรู้ด้านการบริหารงานอาสาสมัครชุดเครื่องมือนี้สามารถพัฒนาต่อในอนาคตได้ในหลายประเด็น ได้แก่ 1) เพิ่มขั้นตอนการประเมินผลและสร้างเครื่องมือวัดประเมินผลที่นำไปปรับใช้ได้ทันที 2) รวมรวมแหล่งทรัพยากรสำหรับขั้นตอนต่าง ๆ เพื่ออำนวยความสะดวกในการใช้งาน 3) เพิ่มแบบจำลองที่ทำให้เห็นการส่งต่อข้อมูลในแต่ละขั้นของระบบบริหารงานอาสาสมัครให้ชัดเจนยิ่งขึ้น 4) พัฒนาเป็นรูปแบบโปรแกรมสำเร็จรูป 5) นำไปทดลองใช้กับรูปแบบงานอาสาสมัครที่หลากหลาย โดยเฉพาะงานอาสาสมัครออนไลน์ซึ่งกำลังเติบโตมากหลังสถานการณ์โควิด-19