Tweeënhalfduizend jaar wonen tussen Strend en Ôos

<p>In juli en augustus 2023 vond op het perceel Oosterweg 9 in Oosterend een archeologische opgraving. Op deze plek stond een stolpboerderij, die eerder in het jaar is afgebroken. De geformuleerde onderzoeksvragen zijn terug te vinden in paragraaf 3.1. Binnen het plangebied zijn bij de opgraving drie werkputten aangelegd met een oppervlak van in totaal 374 m2. Er zijn zes profielen gedocumenteerd. De gevolgde methode van het onderzoek is in meer detail beschreven in paragraaf 3.2. Fase 1 (Midden-IJzertijd, ca. 500-250 v.Chr.) markeerden greppelsystemen de eerste inrichting van het terrein, waarschijnlijk gericht op ontwatering en perceelsindeling. Een opvallend element vormde een forse, stadion)vormige kringgreppel (KG01) met een brede doorsnede. De vulling en de maatvoering pasten beter bij een erfgerelateerde structuur dan bij een louter agrarische greppel. In fase 2 (Late-IJzertijd, ca. 250-12 v.Chr.) vond aan de westzijde een ingreep plaats waarbij delen werden afgegraven en vervolgens opgehoogd. Dit wees op actieve aanpassing van het microreliëf, vermoedelijk in relatie tot de waterhuishouding en een intensiever of anders georganiseerd gebruik. Binnen deze herinrichting paste ook een rechthoekige omgreppelde structuur (KG02) met paalkuilen, die als een kleine, lichte constructie binnen een strak afgebakende gebruikszone kon worden geïnterpreteerd.</p><p>
Fase 3 (Vroeg-Romeinse tijd, ca. 12 v.Chr.-70 n.Chr.) werd gekenmerkt door een tweede ophogingscampagne, die als es-/akkerdekvorming werd geïnterpreteerd door het herhaald opbrengen en mengen van zandige pakketten met antropogene bijmenging (o.a. plaggenbemesting). Een forse, hoekig verlopende greppel (GR03) dateerde net vóór de oudste Romeinse ophogingslagen en duidde op een grootschaliger, erfgerelateerde perceelsstructuur. Daarnaast werd onder de latere boerderijlocatie een klein omgreppeld
gebouw vastgesteld. Na een bewoningshiaat volgde fase 4 (Vroege-Middeleeuwen) met een cluster van ten minste zes hutkommen. Aardewerk en een 14C-datering plaatsten de kernbewoning vooral in de Merovingische periode (ca. 575-675/700 n.Chr.), met continuïteit tot in de Karolingische tijd, waarna het terrein opnieuw werd verlaten.
Op een zeker moment, vermoedelijk in de 17de eeuw, is binnen het plangebied een boerderij gebouwd. De vroegste geschiedenis van het gebouw is niet met zekerheid te reconstrueren. Vermoedelijk betrof het aanvankelijk een langhuis: een langwerpige boerderij met woonvertrekken aan de voorkant en de koeienstal aan de achterkant. Het hooi werd buiten opgeslagen. Rond 1750 is een vierkant aangebouwd, waardoor
een zogenaamde langhuisstolp ontstond. De plattegrond wijkt echter af van de ‘standaard’-plattegrond van langhuisstolpen. Rond 1818 is een tweede vierkant aangebouwd en veranderde de indeling van de boerderij ingrijpend. Ook in latere tijd vonden wijzigingen plaats, hoewel de vorm van het gebouw gehandhaafd bleef.</p>