Helpermaar-Eiland. Een ijzertijd-vindplaats op de westelijke flank van de Hondsrug. Een opgraving in het plangebied Helpermaar, gemeente Groningen

In de zomer van 2008 is het zuidwestelijke deel van de geplande nieuwbouwwijk Helpermaar, gelegen in Groningen-zuid en genaamd Helpermaar-Eiland, opgegraven. Dit gebied hoort bij een groot te bebouwen gebied van het voormalige Martiniziekenhuis ten zuiden van de Van Ketwich Verschuurlaan. Uit vooronderzoek bleek dat de bodem veel archeologische waardevolle resten bevatte. Het onderzoek in 2008 is het vervolg van een opgraving uit 2007 van het ADC, waarbij het gebied direct ten noorden van Helpermaar-Eiland is onderzocht. Van deze opgraving is intussen een aparte publicatie verschenen.De opgraving heeft een grote hoeveelheid archeologische sporen en vondsten opgeleverd. Onder andere konden een vuursteenvindplaats uit het midden-neolithicum, resten uit de ijzertijd en sporen uit de late middeleeeuwen en nieuwe tijd worden gedocumenteerd. In dit rapport zullen de vondsten uit de ijzertijd, late middeleeuwen en nieuwe tijd worden belicht.De sporen bevonden zich in een licht glooiend dekzandgebied op de westflank van de Hondsrug. In het zuiden en westen van de opgraving lag een dekzandrug; een laagte tekende zich in het noordelijke deel van het onderzoeksterrein af die doorliep in het door het ADC opgegraven deel. In dit laag gelegen gebied zijn vooral sporen aangetroffen die wijzen op akkers: stakenrijen, ploegkrassen, spiekers en (water-) kuilen. Op de dekzandrug in het zuiden van het terrein tekenden zich twee huisplattegronden af, met op korte afstand twee waterputten.De plattegronden dateren beide van rond het begin van de jaartelling. De waterputten en een groot deel van het aangetroffen aardewerk stamt eveneens uit deze periode. Een ander deel van de vondsten en sporen was aanzienlijk ouder en komt uit de vroege tot midden-ijzertijd. Huisplattegronden uit deze tijd zijn echter niet aangetroffen. Aangenomen wordt dat deze zich destijds hoger op de Hondsrug bevonden.De verschuiving van nederzettingen van hoger gelegen plekken naar perifeer (laag) gelegen gebieden in de late- en Romeinse ijzertijd is intussen op verschillende plekken in Nederland aangetoond. Het is vermoedelijk een gevolg van een verandering in de voedseleconomie.