ความผิดฐานปลุกปั่นยุยงประชาชน: ศึกษากรณีตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 116 (3), Sedition law: study on section 116 (3) of criminal law

การค้นคว้าอิสระฉบับนี้ศึกษาและวิเคราะห์ถึงปัญหาขอบเขตของบทบัญญัติความผิดฐานปลุกปั่นยุยงประชาชน ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 116 โดยเฉพาะอย่างยิ่งในอนุมาตราสาม จากการบัญญัติว่า “เพื่อให้ประชาชนล่วงละเมิดกฎหมายแผ่นดิน” และอยู่ในหมวดความมั่นคงของรัฐภายในราชอาณาจักรนั้น เป็นการอาศัยถ้อยคำที่กว้างจนเกิดปัญหาความคลุมเครือและไม่ทราบขอบเขตที่แน่ชัดว่าหมายถึงกฎหมายอะไร นอกจากนี้ บทบัญญัติดังกล่าวยังได้มีการนำเอาหลักการตามรัฐธรรมนูญมาบัญญัติเป็นองค์ประกอบของความผิดในเชิงปฏิเสธว่า การกระทำจะไม่เป็นความผิดหาก “มิใช่เป็นการกระทำภายในความมุ่งหมายแห่งรัฐธรรมนูญหรือมิใช่เพื่อแสดงความคิดเห็นหรือติชมโดยสุจริต” ซึ่งทำให้เกิดความประหลาดอยู่พอสมควร เนื่องจาก ถ้าหากเป็นการที่รัฐธรรมนูญอนุญาต ก็จะไม่เป็นความผิดอยู่ในตัว เพราะมีอำนาจให้กระทำได้ รวมไปถึงในส่วนของ “การกระทำเพื่อแสดงความคิดเห็นหรือติชมโดยสุจริต” ที่เป็นเสรีภาพในการแสดงออกตามรัฐธรรมนูญอยู่แล้ว เช่นเดียวกัน และเมื่อพิจารณาถ้อยคำของมาตรา 116 จะพบว่าสามารถเกิดกรณีที่เป็นการกระทำให้ปรากฏแก่ประชาชน และได้กระทำไปภายในความมุ่งหมายแห่งรัฐธรรมนูญหรือแสดงความคิดเห็น หรือติชมโดยสุจริต ไปพร้อมกับการที่ผู้กระทำนั้นมีเจตนาพิเศษ คือ ข้อ 1 เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในกฎหมายแผ่นดินหรือรัฐบาลโดยใช้กำลังข่มขืนใจหรือใช้กำลังประทุษร้าย หรือข้อ 2 เพื่อให้เกิดความปั่นป่วนหรือกระด้างกระเดื่องในหมู่ประชาชนถึงขนาดที่จะก่อความไม่สงบขึ้นในราชอาณาจักร หรือข้อ 3 เพื่อให้ประชาชนล่วงละเมิดกฎหมายแผ่นดิน ซึ่งจะทำให้เกิดความประหลาดได้อีก เนื่องจากเจตนาพิเศษนี้ไม่เป็นการกระทำภายในความมุ่งหมายแห่งรัฐธรรมนูญ หรือไม่เป็นการแสดงความคิดเห็นหรือติชมโดยสุจริตอยู่ในตัว ฉะนั้น บทบัญญัติดังกล่าวควรที่จะได้รับการแก้ไขให้เกิดความชัดเจนแน่นอนและสอดคล้องกับหลักเกณฑ์ของกฎหมายอาญาที่ต้องเป็นลายลักษณ์อักษรที่มีความชัดเจนแน่นอน จากการศึกษาผู้เขียนจึงมีความเห็นว่า ควรตัดองค์ประกอบของความผิดในเชิงปฏิเสธที่ซ้ำกับหลักการตามรัฐธรรมนูญอยู่แล้วออก รวมถึงยกเลิกการบังคับใช้มาตรา 116 (3) แล้วนำมาตรา 85 มาบังคับใช้แทน เพื่อเป็นการแก้ปัญหาความคลุมเครือและปัญหาการสร้างภาระทางคดีจำนวนมากแก่ผู้ที่ถูกกล่าวหา