Marknesse, Zwolsevaart, Gemeente Noordoostpolder (Fl.). Een Archeologisch Bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase.

<p>Belangrijkste resultaten bureauonderzoek<br>Het plangebied ligt langs de Zwolsevaart in de in 1942 drooggevallen Noordoostpolder. Op de gemeentelijke beleidskaart ligt het overgrote deel van het plangebied in zones met een Waarde Archeologie 8. Hier is onderzoek vereist bij bodemingrepen groter dan 10.000 vierkante meter en dieper dan 100 centimeter. De top van het dekzand ligt hier dieper dan vijf meter beneden NAP en daarmee buiten het bereik van de geplande graafwerkzaamheden. Dit geldt echter niet voor de zones waarin diepe graafwerkzaamheden zullen plaatsvinden en de zones waarin nederzettingsresten kunnen worden verwacht op afgedekte oeverwallen. Pal ten oosten van Emmeloord en pal ten westen van Marknesse doorsnijdt het plangebied zones met een Waarde Archeologie 6. Deze zones betreffen dekzandruggen met een aangrenzende buffer. Ook een deel van het in het Voorsterbos gelegen deel van het plangebied doorsnijdt een zone met een Waarde Archeologie 6. Hier is onderzoek vereist bij bodemingrepen groter dan 5000 vierkante meter en dieper dan 50 centimeter. Aan weerszijden hiervan doorsnijdt het plangebied zones met een Waarde Archeologie 5. Hier is onderzoek vereist bij bodemingrepen groter dan 2500 vierkante meter en dieper dan 50 centimeter. Ten noorden hiervan ligt nog een deel van het plangebied in een strook met een Waarde Archeologie 7. Hier is de top van het dekzand naar verwachting geërodeerd en is onderzoek vereist bij bodemingrepen groter dan 10.000 vierkante meter en dieper dan 50 centimeter. Het meest zuidoostelijke deel van het plangebied ligt op een abrasievlakte waar de top van de pleistocene bovengrond verloren is gegaan. Hier geldt geen onderzoeksverplichting. Van het oostelijke deel van het plangebied is een deel reeds afdoende onderzocht. Het betreft het deel langs de knik in het binnen het Voorsterbos gelegen deel van de Zwolsevaart.</p><p>Belangrijkste resultaten veldonderzoek<br>De grond langs de Zwolsevaart bestaat van onder naar boven uit pleistoceen dekzand, veen en zandige zeeklei. In het pleistocene zand is een podzolbodem aangetroffen op het deel langs de Marknesserweg westelijk van de brug over de Luttelgeestervaart en lokaal op het terrein van Brennels Buiten aan de Leemringweg 19. Op deze plekken is het zand langdurig droog geweest en is de top van het zand bewaard gebleven. In de rest van het onderzochte gebied is het zand óf onvoldoende (lang) droog geweest óf is het aangetast door erosie van de Zuiderzee of door graafwerk. Bij een boring westelijk van de brug over de Luttelgeestervaart is houtskool aangetroffen bovenin het dekzand. Het onderzoek heeft geen resten van schepen of scheepsladingen opgeleverd.</p><p>Archeologisch verwachtingsmodel<br>Delen van het pleistoceen dekzandlandschap die langdurig droog geweest zijn lijken geschikt te zijn geweest voor menselijke bewoning omstreeks het mesolithicum. Echter op het terrein van Brennels Buiten zijn de hogere delen die het meest kansrijk lijken als vestigingsplek voor jagers/verzamelaars verloren gegaan. Op het deel langs de Marknesserweg westelijk van de brug over de Luttelgeestervaart zijn de hoge delen wel bewaard gebleven. Hiervoor blijft de archeologische verwachting van kracht voor kansen op archeologische resten uit de steentijd en het mesolithicum in het bijzonder. Voor de overige onderzochte delen langs de Zwolsevaart kan de archeologische verwachting naar beneden toe worden bijgesteld omdat het zand doorgaans onvoldoende droog was om als vestigingsplek te dienen of omdat eventuele archeologische resten door erosie of graafwerk verloren zullen zijn gegaan. Wel blijft de verwachting voor archeologische resten uit de tijd van de Zuiderzee van kracht voor het gehele plangebied. </p><p>Selectie-advies door senior KNA-prospector drs. J.M.G. Bongers<br>Wij adviseren op de delen langs de Marknesserweg westelijk van de brug over de Luttelgeestervaart geen graafwerk te ondernemen dat reikt tot in of kortbij het pleistocene zand. Vanaf de top van het talud komt dit neer op geen graafwerk dieper dan anderhalve meter, vanaf de voet van het talud betekent dit helemaal geen graafwerk. Als toch dieper graafwerk nodig is adviseren wij nader archeologisch onderzoek in de vorm van karterende boringen om nader vast te stellen wat de kans is op de aanwezigheid van archeologische waarden. Wij adviseren daartoe om zeventien megaboringen te doen op onderlinge afstanden van twintig meter waarbij de top van het zand nat gezeefd wordt om te zoeken naar archeologische indicatoren zoals bewerkt vuursteen. Deze boringen dienen te worden uitgevoerd aan de voet van het talud, omdat aan de top van het talud handmatig niet tot de gewenste diepte geboord kan worden en een boormachine gehinderd wordt door bomen. </p><p>Voor de overige delen van het plangebied adviseren wij geen nader archeologisch onderzoek of beperkingen bij de ingrepen.</p>