Uithuizen, Menkemaborg (Gemeente Het Hogeland, Gr.) Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek (IVO-O)

<p>In opdracht van de Stichting Museum Menkemaborg, zijn een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd voor een terrein ten oosten van de Menkemaborg te Uithuizen, gemeente Het Hogeland. De aanleiding tot het onderzoek vormt de voorgenomen aanleg van persleidingtracé en drie overstortduikers als onderdeel van een aantal ingrepen die tot doel hebben om de waterkwaliteit in het gebied te verbeteren, het waterbergend vermogen te vergroten en het gewenste waterpeil te kunnen handhaven. De persleiding zal deels worden aangelegd door middel van open ontgraving (Figuur 1: rood). Onder het borgterrein wordt echter met een gestuurde boring gewerkt op 6 tot 10 meter onder maaiveld (Figuur 1: rood gestreept). Hier moeten echter wel in- en uitvoerputten voor worden gegraven. Verder worden twee overstortduikers in het borgterrein aangelegd (Figuur 1: geel) en een duiker buiten het borgterrein (Figuur 1: paars). Ten oosten van het borgterrein (langs de persleiding) wordt een baggerdepot aangelegd. De benodigde graafwerkzaamheden kunnen leiden tot aantasting van eventueel in de ondergrond aanwezige archeologische waarden. Het onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek. Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een archeologisch verwachtingsmodel van het gebied aan de hand van de beschikbare fysisch-geografische, archeologische en historisch-geografische informatie. Tijdens het veldonderzoek is dit verwachtingsmodel getoetst. Daartoe zijn de opbouw en gaafheid van de bodem bepaald. Het plangebied ligt in het kwelderlandschap van Noord-Groningen. Op de hoger gelegen delen van het kwelderlandschap, met name de kwelderwallen, werden vanaf de ijzertijd tot in de middeleeuwen verhoogde woonplaatsen (wierden) aangelegd. Het plangebied ligt op een dergelijke kwelderwal, op en ten oosten van de uit de middeleeuwen daterende Menkemaborg. Om na te gaan of de voor de persleiding benodigde graafwerkzaamheden tot aantasting van archeologische waarden kunnen leiden, zijn zeven grondboringen gezet. Uit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat het plangebied op de flank van een kwelderwal ligt waarin het reliëf van het maaiveld afloopt van anderhalve meter boven NAP naar 0,7 meter boven NAP. De bovenste halve meter van de bodem bestaat uit sterk zandige klei, zwak humeuze klei. Het bovenste deel hiervan is opgenomen in de huidige toplaag (bouwvoor) en is daardoor sterk humeus. Onder de (zwak) humeuze klei is een zandpakket aanwezig waarvan het bovenste deel wordt onderbroken door kleilaagjes. Deze natuurlijke afzettingen zijn gevormd in een milieu dat te dynamisch was voor menselijke bewoning. In geen van de boringen zijn archeologische sporen of ophogingslagen waargenomen, of vondsten gedaan.</p>