Titel: Onderzoeksgebied Bosscheweg-Vonderweg te Beek en Donk, gemeente Laarbeek.

<p> Inleiding
<p> In opdracht van Drieweg Advies B.V. heeft RAAP in februari 2024 een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het onderzoeksgebied Bosscheweg-Vonderweg te Beek en Donk in de gemeente Laarbeek. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning: in het gebied zal een logistiek centrum worden gebouwd.
<p> Resultaten
<p> Op de geomorfologische kaart is het onderzoeksgebied vrijwel ongekarteerd vanwege de ligging in de bebouwde kom, maar op basis van extrapolatie wordt er een beekoverstromingsvlakte (d.w.z. een onuitgesproken beekdal: er is geen sprake van een echte beek) in het centrale deel verwacht, met aan de oostkant daarvan een dekzandrug, aan de westkant lage zandgronden en in het zuidwesten een lage dekzandrug. Ook op de bodemkaart is het onderzoeksgebied vrijwel ongekarteerd, maar op basis van wel gekarteerde zones op deze kaart wordt er een natte beekeerdgrond in het centrale deel verwacht, met mogelijk aan weerszijden daarvan een hoge zwarte enkeerdgrond.
<p> Het booronderzoek (zeven boringen buiten de bebouwing en vergraven/vervuilde grond) heeft uitgewezen dat er in de tuin van de gebouwen langs de weg plaatselijk (in twee boringen) het restant van een esdek, met daaronder nog een goed bewaarde, natte, podzolbodem. In de overige boringen ontbreken deze lagen; waarschijnlijk waren die ooit wel aanwezig, maar zijn die vanwege de inrichting van het terrein geheel verstoord geraakt, zoals blijkt uit de overige boringen. Ter plaatse van de vindplaats van een middeleeuwse waterput is de bodem tot 1.6 m verstoord.
<p> In het westen van het onderzoeksgebied is er een 14e eeuwse waterput opgebouwd uit plaggen gevonden. Verder zijn er in of direct rondom het gebied geen archeologische resten bekend. In de ruimere omgeving is er wel een aantal vindplaatsen. In eerste instantie gaat het daarbij om de resten van het kasteel van Beek en Donk, dat terug gaat tot 1350 na Chr. Daarnaast is het bijzonder dat er twee bronzen kokerbjjlen uit de bronstijd nabij elkaar zijn gevonden, ca. 100 m ten westen van het kasteel. Welllicht gaat het hierbij om een (ritueel) depot. Bij de overige vindplaatsen gaat het om (veelal losse) vondsten uit de periode late middeleeuwen-nieuwe tijd, die niet aan een bepaald complex zijn te relateren.
<p> Er geldt een middelhoge verwachting voor vindplaatsen (kampementen) van jager-verzamelaars, en ook een middelhoge verwachting voor vindplaatsen (gerelateerd aan bewoning, ambacht, begraving, infrastructuur en landbouw) van landbouwers uit de periode neolithicum-vroege nieuwe tijd. Meer specifiek, duidt de laatmiddeleeuwse plaggenwaterput in het westen van het gebied op gerelateerde bewoning, die nog nergens is aangetroffen in of direct buiten het onderzoeksgebied.
<p> In de zone van de bodemsanering en het gedempte kanaal worden geen archeologische resten mee verwacht, maar daarbuiten zouden deze eventueel nog wel kunnen voorkomen.
<p> Advies
<p> Het wordt aangeraden om de zone met de vindplaats van de waterput en de nog goed bewaarde bodems (boringen 3 en 4) nader te onderzoeken in geval van bodemingrepen dieper dan 100 cm. Zie figuur 13 voor de ligging van die zone. Dit kan het beste middels een archeologische begeleiding van de civiele werkzaamheden, want dan is er de kans om het hele vlak (1740 m²) te onderzoeken. Een andere optie is een proefsleuvenonderzoek (met een minimale dekking van 12.5% van genoemde zone), voorafgaand aan de werkzaamheden.
Zowel een begeleiding als een proefsleuvenonderzoek dienen te zijn gebaseerd op een dor de gemeente goedgekeurd Programma van Eisen (PvE).

<p> Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Laarbeek, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.