BO & IVO, locatie Megaplex Jaarbeursplein, Utrecht

<p>In opdracht van Projectorganisatie Stationsgebied Utrecht (POS) heeft het onderzoeks- en adviesbureau BAAC bv een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek met behulp van boringen (verkennende fase) uitgevoerd voor het plangebied Megaplex Jaarbeursplein te Utrecht. Aanleiding voor dit onderzoek is de aanvraag van een archeologievergunning voor de realisatie van een bioscoop ten westen van het Centraal Station op het Jaarbeursplein. Deze vergunning is nodig voor de verlening van een omgevingsvergunning in het plangebied, omdat de realisatie ervan in potentie bedreigend is voor het (archeologisch) bodemarchief. Op de gemeentelijke archeologische waardenkaart staat het terrein namelijk aangeduid als een gebied met een archeologische verwachting. Voor de voorgenomen plannen dient daarom te worden beoordeeld wat de lokale bodemopbouw ter plaatse is (aard, intactheid) en in hoeverre er mogelijk behoudenswaardige archeologische resten op de locatie aanwezig kunnen zijn. Archeologisch gezien lijkt het plangebied van oorsprong in een relatief laag en nat gebied te hebben gelegen. Het ontbreken van gley-verschijnselen, rijping in de klei en de aanwezigheid van schelpmateriaal (slak) doen een natte context vermoeden. Dit heeft mogelijk te maken met de samenkomst van verschillende geulen ter hoogte van het plangebied. In het noordwestelijk deel is vermoedelijk de laatmiddeleeuwse restgeul van de Oude Rijn aangetroffen. Vermoedelijk is deze breder geweest, zoals valt af te leiden aan de hand van de zanddieptekaart in bijlage 3. In de rest van het plangebied zijn namelijk ook uitsluitend geul- en beddingafzettingen aanwezig. Relatief droge, gerijpte oeverafzettingen zijn niet aangetroffen. Nederzettingsresten (uit de middeleeuwen) zullen daarom naar verwachting niet aanwezig zijn. Off-site-fenomenen, die relateren aan een natte context, (zoals scheepsresten, beschoeiingen of afvaldumps) kunnen echter wel aanwezig zijn. Deze resten zullen zich in beddingzand of in restgeulafzettingen bevinden, vanaf een diepte van minimaal circa 0,7 m –mv. De top van de oorspronkelijke geulafzettingen is als gevolg van later landgebruik verdwenen. Deze is vervangen door een pakket ophoogzand, opgebracht slib en een kleiig veenpakket, waarvan de laatste twee als gevolg van landbewerking en -gebruik in de nieuwe tijd zijn ontstaan. Waardoor exact is niet duidelijk. Bebouwingsresten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd zijn naar verwachting niet aanwezig in het plangebied. Sporen van landgebruik uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd behoren wel tot de mogelijkheden. Op basis van het uitgevoerde onderzoek bestaat de bodem in het plangebied tot een diepte variërend tussen 70 en 260 cm –mv uit een verstoringspakket, tot een diepte van gemiddeld 130 cm – mv. De ingrepen in het plangebied blijven overwegend beperkt tot de bovenste 1,0 m –mv. Op basis hiervan lijkt de verstoring zich te beperken tot het pakket modern opgebrachte zand en het verstoringspakket uit de nieuwe tijd. Alleen lokaal vindt diepere ontgraving plaats voor de plaatsing van poeren of verstoring door middel van heien. Hier kunnen eventuele off-site sporen in het geding komen, die zich in de bedding c.q. geul van de rivier bevinden. Deze verstoring is echter beperkt. Het ingraven van de poeren zal slechts lokaal de bodem verstoren, de heipalen worden zodanig geplaatst dat de verstoring van het bodemarchief minimaal is. Het merendeel van de bodem blijft namelijk tussen de palen behouden en blijft met heipaal-afstanden van 4 en 7 m toegankelijk voor later onderzoek. Aanvullende archeologische maatregelen zijn daarmee in het kader van de bouw van het Megaplex ons insziens niet nodig.</p>