Hallum, Grote Streek, Gemeente Noardeast-Fryslân (Fr.). Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Waarderende Fase.

<p>Er is een archeologisch onderzoek uitgevoerd op de dorpsterp van Hallum, in de gemeente Noardeast-Fryslân, provincie Fryslân. Het plangebied ligt tussen de kerk en de Rondweg op een terrein dat wordt doorsneden door de Kleine Streek, de Grote Streek en de Antsjemastreek. <br> De aanleiding voor het onderzoek is de geplande sloop van de huidige woningen en vervanging door nieuwbouw. Hiertoe benodigde graafwerkzaamheden kunnen tot aantasting van archeologische waarden leiden. Het doel van het onderzoek is om vast te stellen in wat voor staat de terp verkeert en of er nog onverstoorde archeologische waarden kunnen worden verwacht. Het onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek waarderende fase (IVO-O).<br> Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor resten uit de ijzertijd tot en met de nieuwe tijd een zeer hoge verwachting. Deze verwachting is gebaseerd op de ligging op de dorpsterp van Hallum waarop bij eerder onderzoek waardevolle archeologische resten uit deze perioden zijn aangetroffen. Het plangebied ligt op de Friese Archeologische MonumentenKaart Extra (FAMKE) dan ook in een zone waarvoor het advies Streven naar behoud geldt. Bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) is het terrein geregistreerd als een terrein van hoge archeologische waarde (AMK-terrein).<br> Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn in het plangebied 23 gutsboringen gezet tot een maximale diepte van vier meter beneden het maaiveld. Uit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat door de verschillende bouw- en sloopfasen die in de negentiende en de twintigste eeuw hebben plaatsgevonden, minimaal de bovenste tachtig centimeter van de bodem sterk is verstoord. Plaatselijk loopt deze diepte op tot ruim twee en een halve meter. Deze verstoring van het bovenste deel van de terpopbouw is ook gebleken tijdens de ten westen van het plangebied door het ARC verrichte opgravingen waarbij bewoningslagen van de stins Offingaburg sterk verstoord bleken te zijn. <br> Onder de geroerde toplaag zijn dikke terppakketten aangetroffen. Het bovenste deel hiervan bestaat overwegend uit al dan niet humeuze zandige klei. Het hieronder gelegen plaggenpakket is aanmerkelijk veniger. Met name in dit pakket zullen archeologische resten naar verwachting goed geconserveerd zijn. De maximale dikte van de terpenpakketten bedraagt (onder de geroerde toplaag), ruim twee meter. De natuurlijke ondergrond bestaat uit veenlagen en door veenlaagjes onderbroken klei met daaronder matig zandige klei.</p><p>selectie-advies door senior KNA-prospector/archeoloog drs. R.P. Exaltus<br>In Figuur 6 hebben de vijf locaties waarop woningen zullen worden gebouwd en waarop derhalve bodemingrepen zullen plaatsvinden een lettercode A tot en met E. Ter plaatse van locatie A moet vanaf een diepte van tachtig centimeter beneden het maaiveld rekening worden gehouden met de aanwezigheid van behoudenswaardige archeologische resten. Ter plaatse van locatie B bedraagt deze diepte 1,4 meter, op locatie C 0,8 meter, bij locatie D 1,2 meter en op locatie E 1,1 meter. Indien de geplande bodemingrepen deze diepten overschrijden, dient hieraan voorafgaande een opgraving te worden uitgevoerd. Het in eerste instantie uitvoeren van een proefsleuvenonderzoek lijkt gezien de vaststaande archeologische waarde van de terp en de beperkte omvang van de uit te graven putten, weinig zinvol.</p><p>In alle gevallen geldt dat als bij toekomstig graafwerk toch archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, dan dient daarvan direct melding te worden gemaakt conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 en artikel 5.11. Wij adviseren dit te doen bij de gemeente Noardeast-Fryslân en bij de provinciaal archeoloog, dhr. G. de Langen.</p>