Houtmarkt 66 Zutphen. De stokerij van Mispelblom aan de Markt

<p>In november 2024 is door Team Archeologie van de gemeente Zutphen een archeologische begeleiding verricht op het achterterrein van Houtmarkt 66 naar aanleiding van de vergunningsaanvraag voor de bouw van een nieuwe serre aan een horecapand. Het onderzoek is uitgevoerd volgens de BRL 4000 (Archeologie) onder protocol 4004 (Opgraven, variant Archeologische Begeleiding) van de KNA (versie 4.1). Vooraf was de verwachting dat zich binnen het plangebied resten zouden bevinden van bewoning uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd en op een dieper niveau wellicht resten van de laat 9e-eeuwse ringwalburg. Het onderzoek richtte zich op de vraag in hoeverre deze verwachting klopte en wat de precieze aard, datering en conservering van de aangetroffen archeologische resten was.</p><p>
De ontgravingsdiepte was beperkt, dus het onderzoek behelsde vooral de bovengrond en dus de jongere structuren. Toch is er ook aandacht uitgegaan naar de middeleeuwse voorgeschiedenis van het terrein. Middels boringen is gezocht naar een afwateringsgreppel binnen de laat 9e-eeuwse ringwalburg. Deze was enkele jaren terug namelijk aangetoond bij Ravenstraatje 1, niet ver van Houtmarkt 66 vandaan. Inderdaad werd een oude greppel aangeboord, al wijkt de ligging iets af van wat op grond van extrapolatie van der eerdere waarneming verwacht werd. Deze greppel gaat door de prestedelijke akkerlaag heen.</p><p>
Daarnaast werden enkele middeleeuwse lemen vloerniveaus aangetroffen, zowel in een diep profiel als in de boringen. Deze dateren uit de late 12e of 13e tot en met de 14e eeuw. Tussen deze leemlagen werden bovendien twee brandlagen aangetroffen, die waarschijnlijk dateren uit de 13e eeuw. Op dat moment zal de bebouwing er nog van hout geweest zijn. Historisch kennen we het pand aan de Markt vanaf 1453, maar het stenen huis is dan al zeker 100 jaar oud. Maar het achterterrein kan al oudere bebouwing hebben gekend omdat hier nooit een aarden wal heeft gelegen zoals aan de Marktzijde (geslecht na 1325). De oudste bewoners van Houtmarkt 66 behoorden tot de familie Aetsack (verschillende opeenvolgende generaties).</p><p>
In 1759 kreeg het pand een nieuwe eigenaar, die er een brandewijnstokerij in begon: de firma Mispelblom Beyer. De meeste van de bakstenen structuren, die op het achterterrein zijn aangetroffen, dateren waarschijnlijk uit de 18e eeuw en zijn toe te schrijven aan de brandewijnstokerij die hier tot 1866 gevestigd was (en daarna naar Het Kerkhof werd verplaatst, en tot 1966 in bedrijf was). Een aanwijzing dat de verschillende bouwsels bij elkaar horen is het gebruik van witte faiencetegels in de toevoergoten. Er zijn vier hoofdstructuren. De eerste is een ronde waterkelder met een bodem in de noordwesthoek van het terrein. Deze werd via een goot voorzien van regenwater. In de noordoosthoek bevindt zich een tweede (water)put, die minder goed onderzocht is omdat hij grotendeels buiten de ontgraving viel.</p><p>
Halverwege het terrein werd een dwarsmuur aangetroffen, althans een deel ervan. Mogelijk is dit een deel van een brandmuur en mogelijk bestond hij grotendeels uit een grondboog. Daar zou dan een betegeld toevoerkanaal onderdoor zijn aangelegd dat eindigde in een grote bakstenen kelder. Het geheel doet sterk denken aan de ondergrondse structuren die in 2017 bij de opgraving in de Halvemaanstraat werden aangetroffen. Hier was in de 18e eeuw eveneens een brandewijnstokerij gevestigd.</p><p>
Een van de laatste functies van het pand - voordat het een grand café werd- was drukkerij en later redactiekantoor voor een aantal dagbladen, te beginnen met de Zutphense Courant. Archeologisch is er onder meer een cliché gevonden die met de drukkerij in verband te brengen is.</p>