Archeologisch bureauonderzoek voor een leidingtracé langs de Onnemaweg en Frederiksoord te Zandeweer, gem. Het Hogeland

In april/mei 2025 is in opdracht van Enexis Netbeheer b.v. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de Onnemaweg in Zandeweer (gemeente Het Hogeland). Aanleiding voor het onderzoek zijn de geplande werkzaamheden aan de Onnemaweg te Zandeweer ten behoeve van het leggen/vervangen van laag- en middenspanningskabels en de lagedrukgasleiding.

De geplande werkzaamheden vallen binnen bestemmingsplan ‘Doodstil en Zandeweer’ (d.d. 04- 10-2012) en ‘Herziening Bestemmingsplan Buitengebied’ (d.d. 15-10-2015). Binnen deze bestemmingsplannen valt het tracé in meerdere dubbelstemmingen.

Vanaf de zesde eeuw v.Chr. raakte het kleigebied geschikt voor bewoning, aanvankelijk seizoensgebonden door boeren uit Drenthe. Permanente nederzettingen ontstonden op kwelderwallen, geleidelijk opgehoogd tot huiswierden en later dorpswierden. Zandeweer, een middeleeuws wierdedorp, ontstond in de elfde eeuw en omvat drie bebouwde wierden, waaronder een kerkwierde. De plaatsnaam werd voor het eerst vermeld in 1358 en verwijst naar een wierde op zandige ondergrond.

Het tracé deel gelegen in de Hoofdstraat ligt binnen een AMK-terrein Centrum (AMK-terrein 7492) met een hoge archeologische waarde. Een groot deel van de Onnemaweg en Frederiksoord liggen buiten het AMK-terrein, maar liggen op de gemeentelijke verwachtingskaart binnen een gebied met een hoge verwachting op aanwezigheid van archeologische waarden. Eerder uitgevoerd archeologisch onderzoek in het onderzoeksgebied toont echter aan dat het gebied grotendeels is verstoord tussen de 0,6 m -mv en 1,0 m -mv door eerder gelegde kabels en leidingen.

Het tracé langs de Hoofdstraat doorkruist een AMK-terrein, waar archeologische begeleiding wordt aanbevolen vanwege het ontbreken van eerder onderzoek. Voor de open ontgraving langs Onnemaweg en Frederiksoord wordt vrijgave aanbevolen, gezien de aanwezigheid van veel kabels en leidingen, wat de kans op intacte bodemlagen verkleint.