Bureauonderzoek Archeologie Plangebied Zuiderveen achter nr. 25 en Zuiderveen achter nr. 27 te Winschoten, gemeente Oldambt

Hamaland Advies heeft in opdracht van de heer J. Tuenter van Agroservice Tuenter een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Zuiderveen achter nr. 25 en achter nr. 27 te Winschoten, gemeente Oldambt (zie bijlage 1). De aanleiding voor het onderzoek is de geplande realisatie van het nieuwe erf behorende bij Zuiderveen nr. 25 met een omvang van ca. 8.200 m2 en de geplande egalisering van een akker achter Zuiderveen nr. 27 met een omvang van 20.000 m2 (250x80m). De nieuwe verstoringsdiepte is onbekend maar in ieder geval dieper dan de vrijstellingseis van 45cm minus maaiveld.Het terrein ligt op de Beleidskaart Archeologie van gemeente Oldambt in een gebied waar onderzoek noodzakelijk is bij ingrepen waarvan het oppervlak groter is dan 200 m2 en dieper dan 45 centimeter (WR-a3, Libau 2010 en nota archeologie 2010). Voorafgaand aan de verlening van de vergunning in het kader van de Omgevingswet, dient een archeologisch onderzoek uitgevoerd te worden conform de Wet op de archeologische monumenten zorg (Wamz). Het door Hamaland Advies uitgevoerde onderzoek bestaat uit een KNA conform bureauonderzoek, waarbij een archeologisch verwachtingsmodel is opgesteld.ConclusieOp grond van de bestudeerde bronnen en gezien de waarnemingen in de omgeving, kan geconcludeerd worden dat het plangebied een hoge trefkans heeft op archeologische resten uit de periode Paleolithicum//Neolithicum en van de Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd. In de tussenperiode was het gebied minder geschikt voor bewoning en is de kans op vindplaatsen en archeologische (strooi)vondsten geringer.Gemeentelijk beleid is om in geval van planvorming en voorafgaand aanvergunningverlening voor bodemingrepen vroegtijdig archeologisch onderzoek in de vorm van een inventariserend archeologisch veldonderzoek uit te voeren. Dit om de archeologische waarden van de gronden vast te stellen en in voldoende mate aan te geven op welke wijze de archeologische waarden worden bewaard en/of gedocumenteerd. Op grond van de agrarische activiteit is de natuurlijke bodemopbouw mogelijk voor een deel verstoord tot op een diepte van ca. 50cm. Dit zal met het bodemonderzoek moeten worden bevestigd.SelectieadviesVoor het toetsen van de intactheid van de bodem is een verkennend booronderzoek met een boordichtheid van 6 boringen per hectare noodzakelijk. Gerelateerd aan het plangebied (28.000 m2) zijn dit minimaal 17 boringen De boringen worden zoveel mogelijk in een driehoeksgrid geplaatst en zullen tot 25 cm in de ongeroerde grond worden doorgezet. De gehele boorkern dient te worden gezeefd op een metalen zeef met een maaswijdte van 4 mm, voor controle op archeologische indicatoren. Archeologische indicatoren kunnen bestaan uit fragmenten aardewerk, houtskool, bewerkt vuursteen, verbrande leem, slakmateriaal, etc. Doel van het verkennend booronderzoek is het vaststellen van samenstelling van de bodemopbouw en de mate van de intactheid van de bodemopbouw. Vanwege de trefkans op zowel vindplaatsen van jagers/verzamelaars als van landbouwende samenlevingen adviseren wij om bij een intacte bodem voor die delen gelijk karterend te boren (conform methode E1, van de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek, Tol 2012) met een boordichtheid van 20 boringen per ha (totaal maximaal 39 aanvullende boringen). De boringen dienen te worden gezet in een gelijkmatig driehoeksgrid van 20m bij 25m.Doel van het karterend booronderzoek is het vaststellen van de aan- of afwezigheid van archeologische vindplaatsen en zo ja, de aard, omvang en ouderdom. De boringen worden ingemeten ten opzichte van het maaiveld. Op grond van de onderzoeksresultaten van het booronderzoek zal in overleg met het bevoegd gezag bepaald worden of nader onderzoek (proefsleuvenonderzoek of bouwbegeleiding) noodzakelijk is of niet. Bij een goede vondstzichtbaarheid dient een veldkartering te worden uitgevoerd opaardewerkscherven en/of bouwmateriaal/baksteenpuin die de mogelijke aanwezigheid van een steenhuis kunnen bevestigen. Bij concentraties van bouwmateriaal dient met een prikstok gecontroleerd te worden of er sprake is van funderingen, vloeren e.d.VoorbehoudBovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. Met nadruk wijst Hamaland Advies erop dat dit selectieadvies nog niet betekent dat reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek zullen namelijk eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Oldambt) en diens archeologisch adviseur (Libau Steunpunt Archeologie), die vervolgens een selectiebesluit neemt.SelectiebesluitDe resultaten en aanbevelingen uit dit rapport zijn op 15 februari 2015 getoetst door archeologisch adviseur J. Molema (Libau Steunpunt Archeologie). Op enkele tekstuele aanpassingen die in deze versie 2.0 zijn verwerkt, onderschrijft Libau de aanbeveling van het onderzoeksbureau om een inventariserend en karterend booronderzoek uit te voeren. Echter dient bij de plaatsing van de boringen gebruik gemaakt te worden van een gedetailleerd AHN2-kaart om de boringen aan het microreliëf te kunnen koppelen. Deze koppeling aan de AHN2 geld zowel voor het inventariserend als voor het karterend booronderzoek. Libau heeft op basis van deze toetsing het bevoegd gezag, gemeente Oldambt geadviseerd een conform selectiebesluit te nemen.Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister”. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Oldambt, mevrouw E. Flooren hiervan per direct in kennis te stellen.