De aardwerken van Groesbeek: een aquaduct voor de Romeinse legioensvesting van Nijmegen?

<p>Er zijn sterke aanwijzingen dat de Groesbeekse aardwerken deel uitmaakten van een Romeins aquaduct:<br>? De overige vergelijkbare castra langs de Rijn beschikten alle over een dergelijke voorziening. Aquaducten werden in steen uitgevoerd wanneer hun bestemming een permanent karakter kreeg; waterleidingen in een wat minder duurzame vorm werden eveneens aangelegd. De castra van Nijmegen bestond slechts 34 jaar. Pas in de laatste fase is met de verstening van de houten legioensvesting begonnen (kort na 90 n.Chr.). Enkele jaren later verliet het Tiende Legioen Nijmegen. Hier kan dan ook aan een minder duurzame variant worden gedacht. De aangelegde dammen en geulen vormden daarbij wel de infrastructuur die de aanleg van een permanente voorziening mogelijk maakte.<br>? De aardwerken liggen in een van de twee zones waar men een waterleiding zou verwachten. Doel van de aardwerken was dan om obstakels in het reliëf te vermijden.<br>? De capaciteit van de cisterne en de loden leiding wijzen op een externe voorziening die voor een continue waterstroom zorgde.<br>? De hoogteligging van de verschillende aardwerken sluit een waterleiding niet op voorhand uit. De bodem van de greppel in Mariënboom ligt zelf precies op het niveau dat verwacht zou mogen worden in het geval van een waterleiding.</p><p>Over de wijze waarop men in Nijmegen in de waterbehoefte voorzag, bestaat geen zekerheid. Gezien vergelijkbare vondsten van elders kan aan het volgende scenario worden gedacht:<br>In eerste instantie zorgde een waterput met emmerketting of een perspomp ? eventueel in combinatie met een provisorische aanleg vergelijkbaar met die van Neuss ? voor de watervoorziening. Pas op een later moment is men begonnen met de bouw van een meer permanente voorziening. Mogelijk is de voorziening nooit afgemaakt, of de moeilijk herkenbare houten goot heeft geen of weinig sporen nagelaten. Dit past in het beeld van de datering van de stenen rioolleiding (na 88 n.Chr.). De plotselinge overplaatsing van het Tiende Legioen, kort nadat men begonnen is met de verstening van de castra, zou hiervan de oorzaak kunnen zijn.</p>