Gemeente Heeze en Leende. Plangebied Klimaatbuffer te Leende. Archeologisch bureauonderzoek, BAAC-rapport V-22.0294

In opdracht van de gemeente Heeze en Leende heeft het onderzoeks- en adviesbureau BAAC een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd in het plangebied Klimaatbuffer te Leende, gemeente Heeze en Leende. Aanleiding voor het onderzoek is de aanvraag van een omgevingsvergunning voor het plangebied, voor de aanleg van een klimaatbuffer voor de opvang van regenwater op het perceel en de beplanting en herinrichting met beekherstel van een strook van 25 m breed langs de Groote Aa. De klimaatbuffer wordt aangelegd buiten het gedeelte van het perceel dat hoort bij het overstromingsgebied van de Groote Aa. De verstoringsdiepte van de aanleg van de klimaatbuffer en het beekherstel is onbekend. Realisatie van de plannen kan leiden tot aantasting of vernietiging van mogelijk aanwezige archeologische waarden. Tijdens het bureauonderzoek is literatuur over de geologie, geomorfologie, het hoogteverloop (AHN) en de bodemopbouw van het onderzoeksgebied bestudeerd. Met name voor de recentere archeologische periodes zijn diverse historische bronnen geraadpleegd. Bij de inventarisatie van de archeologische waarden is gebruik gemaakt van gegevens uit Archis 3 van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart. Het plangebied ligt in een beekdal met afzettingen van het laagpakket van Singraven, bestaande uit zand en veen. De natuurlijke afzettingen worden afgedekt door lage enkeerdgronden. Verstoringen zijn ontstaan door het kanaliseren van de beek waarbij door delen van bestaande meanders met bijbehorende afzettingen heen is gegraven, maar onbekend is tot op welke diepte. Uit het historisch onderzoek blijkt dat ter plaatse van de oostelijke grens van het plangebied zeker vijf meanders liggen van de Groote Aa. Het plangebied bevat op oudste kadasterkaart en topografische kaarten uit de 19de en 20ste eeuw een versnipperde percelering die wijst op een hoge sociaaleconomische waarde van het beekdal voor een bepaalde vorm van landgebruik, mogelijk hooiwinning. Er zijn geen archeologische vondsten bekend uit het plangebied. Wel is een vindplaats uit de nieuwe tijd ontdekt buiten het plangebied behorende bij de bewoning langs de Voordenstraat, die in het verlengde ligt van de Oostrikkerdijk. Beide wegen zijn haaks op de doorgaande noord-zuid route gericht van Leende en de Oostrikkerdijk kruist ook het beekdal van de Groote Aa. Op basis van het bureau-onderzoek geldt ten aanzien van de periode van het laat-paleolithicum tot en met de ijzertijd een hoge verwachting voor het vinden van rituele depots en een middelhoge verwachting voor het aantreffen van archeologische resten van bewoning op afgedekte en aan het zicht onttrokken dekzandkopjes. Voor de periode van de Romeinse tijd tot en met de vroege middeleeuwen is een hoge archeologische verwachting van toepassing voor het aantreffen van rituele depots en een lage verwachting voor bewoning. Voor de periode van de volle middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd geldt een hoge verwachting voor het aantreffen van archeologische resten van rituele depots en van sporen en lagen van inrichting en gebruik van het beekdal en een lage verwachting voor bewoning. Verder geldt een hoge tot middelhoge verwachting voor het vinden van lagen met goed geconserveerd pollen (stuifmeel) uit alle perioden in veenlagen binnen het Laagpakket van Singraven en in onverstoorde delen van oude meanders. Voor het zuidoostelijke deel van het plangebied is een hoge tot middelhoge verwachting van toepassing op het aantreffen van archeologische resten van beekovergangen. Door de geplande aanleg van de klimaatbuffer en het beekherstel van de Groote Aa op het perceel wordt de bodem verstoord. BAAC adviseert om een vervolgonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uit te voeren in het plangebied om de bodemopbouw en conserveringstoestand van de ondergrond vast te stellen. Het door BAAC opgestelde advies is in zijn geheel overgenomen door de bevoegde overheid op 23 augustus 2022.