ปัจจัยที่ส่งผลต่อราคาน้ำมันไบโอดีเซล: มุมมองของสถานีบริการน้ำมัน

การค้นคว้าอิสระนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อราคาน้ำมันไบโอดีเซลในมุมมองของสถานีบริการน้ำมันในประเทศไทย และเพื่อเสนอแนวทางการส่งเสริมประชาสัมพันธ์น้ำมันไบโอดีเซลสำหรับสถานีบริการน้ำมันในประเทศไทย ใช้การสัมภาษณ์เป็นเครื่องมือในการศึกษา จากกลุ่มตัวอย่างสถานีบริการน้ำมัน จำนวน 9 แห่ง โดยการสุ่มด้วยวิธีเจาะจง การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงปริมาณและคุณภาพ โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และกระบวนการวิเคราะห์ตามลำดับชั้นในการวิเคราะห์ข้อมูล ผลการศึกษาพบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 66.67 อายุมากกว่า 45 ปี ร้อยละ 66.67 สำเร็จการศึกษาสูงกว่าระดับปริญญาตรี ร้อยละ 44.44 ประสบการณ์บริหารสถานีบริการน้ำมัน 10-19 ปี ร้อยละ 66.67 สถานีบริการแต่ละแห่งเลือกปัจจัยที่ส่งผลต่อราคาไบโอดีเซล 3 อันดับแรก ที่คล้ายคลึงกัน จำนวน 4 ปัจจัย ได้แก่ ราคาของวัตถุดิบ โครงสร้างราคาขายน้ำมัน มาตรการกำหนดสัดส่วนน้ำมันดีเซล และปริมาณน้ำมันปาล์มในตลาดอุปโภค-บริโภค เมื่อพิจารณาปัจจัยย่อยของแต่ละสถานีมีความคล้ายคลึงกัน พบว่าปัจจัยที่สำคัญที่สุดของราคาวัตถุดิบ ได้แก่ ราคาของดีเซล และราคาของน้ำมันดิบ และปัจจัยที่สำคัญที่สุดของโครงสร้างราคาขาย ได้แก่ ค่าสมทบกองทุนที่เกี่ยวข้อง และค่าการตลาด เมื่อพิจารณาค่าเฉลี่ยเลขาคณิต พบว่า ปัจจัยที่มีความสำคัญตามลำดับมากไปน้อย ของสถานีบริการทั้งหมด คือ ราคาของวัตถุดิบ โครงสร้างราคาขายน้ำมัน มาตรการกำหนดสัดส่วนดีเซล ปริมาณน้ำมันปาล์มในตลาดอุปโภค-บริโภค ปริมาณยานพาหนะเครื่องยนต์ดีเซล และภัยพิบัติและโรคระบาด ค่าความสอดคล้องกันของเหตุผล 0.0317 ปัจจัยย่อยด้านราคาวัตถุดิบเรียงลำดับ ดังนี้ ราคาดีเซล ราคาน้ำมันดิบ และราคาน้ำมันปาล์มดิบ ค่าความสอดคล้องกันของเหตุผล 0.0001 ปัจจัยย่อยด้านโครงสร้างราคาขายน้ำมันเรียงลำดับ ดังนี้ ค่าสมทบกองทุนที่เกี่ยวข้อง ค่าการตลาด และค่าภาษี ค่าความสอดคล้องกันของเหตุผล 0.0025 จากข้อมูลในการสัมภาษณ์แนวทางในการส่งเสริมประชาสัมพันธ์น้ำมันไบโอดีเซล พบว่า ปัจจุบันราคาของน้ำมันไบโอดีเซล ซึ่งอยู่ในรูปของดีเซลผสมในอัตราร้อยละ 7 และร้อยละ 10 มีการตรึงราคาโดยรัฐบาล เพื่อช่วยเหลือผู้ใช้น้ำมันดีเซล ซึ่งเป็นกลุ่มผู้อุปโภคน้ำมันเป็นส่วนใหญ่ ทำให้สถานีบริการน้ำมันไม่ได้ทำการส่งเสริมการขายน้ำมันไบโอดีเซลเป็นพิเศษ และไม่มีการแข่งขันกันทางการตลาดที่เน้นผลิตภัณฑ์น้ำมันไบโอดีเซลนัก ซึ่งแนวทางที่จะช่วยให้กลุ่มสถานีบริการน้ำมันให้มีความสนใจในการทำการตลาดกับน้ำมันไบโอดีเซล อาจจะเป็นการปรับให้ราคาของน้ำมันไบโอดีเซลเป็นไปตามกลไกตลาดมากขึ้น หรือการให้ผู้ประกอบการสถานีบริการน้ำมันรายย่อยมีส่วนร่วมในการตัดสินใจเชิงนโยบายร่วมกับรัฐบาลมากขึ้น อีกทั้งผู้บริโภคไม่มีทางเลือกอื่นในการใช้เพราะมีการกำหนดการผสมน้ำมันดีเซลที่ชัดเจน การส่งเสริมการใช้น้ำมันไบโอดีเซลอาจทำได้ในรูปแบบของระบบสมาชิก การสะสมแต้ม การแถมน้ำดื่ม การใช้เป็นส่วนลดสินค้าร่วมรายการ และการให้เครดิตในรูปแบบฟีดการ์ดร่วมกับธนาคาร และสถานีแห่งหนึ่งได้มีแนวทางจูงใจ คือ การให้ลูกค้าได้เห็นการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของตนเองผ่านแอปพลิเคชัน