Wawa Morejno. Narodziny mitu 1945-1949

Materiały zostały pozyskane w drodze kwerend archiwalnych w ramach realizacji grantu NCN w projekcie "Żydowskie życie religijne w Polsce (1944-1989)" pod kierownictwem dr. hab. Augusta Grabskiego.Materiały wykorzystane do artykułu pochodzą z:AP w Łodzi, Urząd miasta Łodzi, sygn. 191, Kongregacja Wyznania Mojżeszowego /1949-1984/; [241 fotografii]AP w Łodzi, Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi, sygn. 1588, Sprawa Wawy Morejno [o nielegalne używanie tytułu Naczelny Rabin m. Łodzi] /1950-1971/; [253 fotografie]AAN, Ministerstwo Administracji Publicznej, sygn. 794, Żydowskie Kongregacje Wyznaniowe; [311 fotografii]AAN, Ministerstwo Administracji Publicznej, sygn. 931, Kościoły i Związki Religijne w Polsce 1947-1949; [23 fotografie]AAN, Ministerstwo Administracji Publicznej, sygn. 1101, Komitet Organizacyjny Żydowskich Kongregacji Wyznaniowych w Polsce; [152 fotografie]AAN, Ministerstwo Administracji Publicznej, sygn. 1104, Działalność rabina Wawy Morejno. 1946-1949; [121 fotografii]AAN, Urząd do Spraw Wyznań, sygn. 5b/29, Związek Religijny Wyznania Mojżeszowego; [42 fotografie]AAN, Urząd do Spraw Wyznań, sygn. 5b/32, Inne sprawy Związku Religijnego Wyznania Mojżeszowego; [83 fotografie]AAN, Urząd do Spraw Wyznań, sygn. 131/504, Związek Religijny Wyznania Mojżeszowego 1945-1969; [216 fotografii]Źródła archiwalne posłużyły do odtworzenia skomplikowanej sytuacji zaistniałej w środowisku Żydów religijnych w pierwszych latach powojennych. Artykuł napisany na podstawie wymienionych archiwaliów poświęcony jest sporom pomiędzy rabinem Zewem Morejno, który dążył do tego by zostać rabinem miasta Łódź, a przewodniczącym Naczelnej Rady Rabinów, Dawidem Kahane. Morejno był skrajnie ortodoksyjnym wyznawcą judaizmu zaś Kahane reprezentował Żydów opowiadających się za judaizmem zreformowanym. Walkę pomiędzy nimi można więc potraktować także jako konfrontację sił obozów tradycyjnego z postępowym. Na co wskazuje także poparcie, jakiego szukał Morejno w szeregach żydowskiej partii religijnej: ortodoksyjnej Agudy, i poparcie, jakim cieszył się Kahane ze strony postępowej Mizrachi. Wydarzenia ujęte w artykule miały miejsce w Łodzi, lecz ich tłem były przeobrażenia społeczno-polityczne zachodzące w Polsce w latach powojennych. W literaturze przedmiotowej [a także w internecie] Zew Morejno przedstawiany jest jako rabin miasta Łodzi. Artykuł spełnia jeszcze jedną rolę: wyjaśnia, że Zew Morejno w okresie 1945-1949 był rabinem w Łodzi lecz nie był rabinem miasta Łódź.