ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อสภาวการณ์สุขาภิบาลอาหารของแผงลอยจำหน่ายอาหารในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลลำลูกกา อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาข้อมูลด้านกายภาพ ชีวภาพ และเคมี ของแผงลอยจำหน่ายอาหารและปัจจัยส่วนบุคคล ด้านความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติตนด้านสุขาภิบาลอาหารของผู้สัมผัสอาหารประเภทแผงลอยจำหน่ายอาหาร และนำข้อมูลทั้งสองส่วนมาวิเคราะห์ความสัมพันธ์ต่อสภาวการณ์สุขาภิบาลอาหารของแผงลอยจำหน่ายอาหาร รูปแบบการศึกษาเป็นเชิงวิเคราะห์ภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่าง คือ แผงลอยจำหน่ายอาหาร จำนวน 85 แผงลอย ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลลำลูกกา อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี ผลการศึกษาพบว่า แผงลอยจำหน่ายอาหารไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานทางด้านกายภาพ ร้อยละ 69.4 และมาตรฐานด้านชีวภาพ ร้อยละ 76.5 มาตรฐานด้านเคมีผ่านเกณฑ์มาตรฐาน ร้อยละ 78.8 โดยแผงลอยจำหน่ายอาหารส่วนใหญ่มีสภาวการณ์สุขาภิบาลอาหารไม่ผ่านเกณฑ์การประเมินมาตรฐานด้านกายภาพ ด้านชีวภาพ และด้านเคมี ร้อยละ 94.1 และการศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล ประกอบด้วย ความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติตนของผู้สัมผัสอาหารในแผงลอย พบว่า ผู้สัมผัสอาหารส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง มีอายุระหว่าง 32-38 ปี การศึกษาระดับประถมศึกษา ระยะเวลาที่ทำงานมาแล้วไม่เกิน 6 หน้าที่หลักคือผู้ปรุงอาหาร และส่วนใหญ่ไม่เคยได้รับการอบรมด้านสุขาภิบาลอาหาร ด้านความรู้ พบว่า ไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานร้อยละ 56.5 ด้านทัศนคติอยู่ในระดับบวก ส่วนการปฏิบัติตนอยู่ในระดับดี และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อสภาวการณ์สุขาภิบาลอาหารของแผงลอยจำหน่ายอาหาร ได้แก่ปัจจัยด้านกายภาพ (p-value=0.001) และปัจจัยด้านชีวภาพ (p-value<0.001) ปัจจัยด้านเคมี และปัจจัยส่วนบุคคล ได้แก่ ความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติ ไม่มีความสัมพันธ์ต่อสภาวการณ์สุขาภิบาลอาหารของแผงลอยจำหน่ายอาหาร การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยด้านกายภาพ ชีวภาพ และเคมี กับปัจจัยส่วนบุคคล ได้แก่ ข้อมูลทั่วไปของผู้สัมผัสอาหาร ความรู้ ทัศนคติ และการปฏิบัติตน พบว่า ปัจจัยด้านกายภาพมีความสัมพันธ์กับการได้รับอบรมด้านสุขาภิบาลอาหาร (p-value=0.006) ระดับการศึกษามีความสัมพันธ์กับความรู้ (p-value=0.006) และมีความสัมพันธ์กับปัจจัยด้านเคมี (p-value=0.025) ทัศนคติมีความสัมพันธ์กับหน้าที่หลัก (p-value=0.007) และมีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติตน (p-value=0.015) ส่วนการปฏิบัติตนมีความสัมพันธ์กับอายุของผู้สัมผัสอาหาร (p-value=0.025) จากผลการศึกษา พบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อสภาวการณ์สุขาภิบาลอาหารของแผงลอยจำหน่ายอาหาร คือ ปัจจัยด้านกายภาพและเคมี และปัจจัยด้านการสุขาภิบาลอาหารมีความสัมพันธ์กับปัจจัยส่วนบุคคลของผู้สัมผัสอาหาร ดังนั้น เพื่อเป็นการเฝ้าระวังและเพิ่มมาตรฐานด้านสุขาภิบาลอาหารประเภทแผงลอย เจ้าหน้าที่และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรมีระบบในการกำกับ ติดตาม และตรวจสอบปัจจัยดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง เพื่อนำไปสู่การป้องกันและควบคุมโรคที่มาจากอาหารซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพอนามัยของผู้บริโภค