Archeologisch onderzoek Kerkplein (woonkavels naast nr. 2) te Leuth

In september 2024 is door Greenhouse Advies bv een archeologisch onderzoek uitgevoerd aan het Kerkplein (woonkavels naast nr. 2) te Leuth in de gemeente Berg en Dal. Het onderzoek heeft bestaan uit een bureauonderzoek. Aanleiding voor het onderzoek de geplande bouw van drie woningen.

Landschappelijk gezien ligt het plangebied in het lage poldergebied tussen de Nijmeegse stuwwal en de Waal dat hoofdzakelijk onder invloed heeft gestaan van rivierwerking. In de diepe ondergrond kunnen afzettingen van de Kreftenheye-formatie aanwezig zijn, maar in jongere tijden heeft het plangebied vooral onder invloed gestaan van de Stroomgordel van Leuth (Echteld-formatie), waarvan de sedimentatie op zijn laatste eindigde in de vroege ijzertijd. Vanaf dat moment waren de hogere delen in het landschap in trek voor bewoning. De historische dorpskern is nog altijd herkenbaar als relatief hoog gelegen gronden. Het onderhavige plangebied ligt hier op de (zuid)oostelijke flank van, iets lager dan de genoemde oude erven. In de bodem hebben zich kalkloze ooivaaggronden gevormd.

Het dorp Leuth kent een rijke archeologie door de eerder genoemde gunstige ligging. Direct grenzend aan het onderhavige plangebied liggen heeft eerder uitgevoerd onderzoek aangetoond dat er sprake is van nederzettingen en andere vindplaatsen vanaf de late bronstijd tot het heden. Voorts ligt direct noordwestelijk van het terrein een kerkhof behorende bij een 20ste eeuwse Sint-Remigiuskerk, die zeker voorgangers kende tot in de late middeleeuwen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog lag Leuth lag, tussen oktober 1944 en februari 1945, in de frontlinie aan Duitse zijde. De naastgelegen pastorie en woonhuizen kunnen in gebruik zijn geweest bij deze eenheden, aangezien de Nederlandse bewoners waren geëvacueerd. Aanwijzingen op luchtfoto’s voor sporen zoals (afval)kuilen of (schuil)loopgraven zijn niet aangetroffen. Op 8 februari 1945 werd het dorp tijdens operatie Veritable door Canadese eenheden gezuiverd, waarbij zware gevechten hebben plaatsgevonden.

Er geldt voor het gehele plangebied een (zeer) hoge verwachting voor de periodes late bronstijd tot en met vroege middeleeuwen en de late middeleeuwen tot in het heden. Voor de Tweede Wereldoorlog geldt een middelhoge verwachting.

Vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek aanbevolen.