Het Zwarte Schaar te Doesburg, gemeente Doesburg

<p>ADC ArcheoProjecten in maart 2018 een bureauonderzoek uitgevoerd naar de archeologische waarde van de locatie Het Zwarte Schaar te Doesburg. De aanleiding van het onderzoek is de voorgenomen aanleg van een zwaaikom. Op basis van het bureauonderzoek is de volgende verwachting opgesteld: Het plangebied bevindt zich binnen het stroomdal van de IJssel. Tot in de 14e eeuw heeft deze rivier waarschijnlijk op meer dan 1 km afstand van het plangebied gelopen. Vanwege de ligging in de uiterwaarden van de IJssel worden geen resten verwacht van voor de 14e eeuw, de periode waarin de rivier op meer dan 1 km afstand van het plangebied liep. Dergelijke resten zullen hoogstwaarschijnlijk door erosie verloren zijn gegaan. In de 14e eeuw is de rivier verlegd, waarna het plangebied op een eiland kwam te liggen tussen twee rivierarmen. De hoofdstroom liep direct langs het noorden van het plangebied, waarbij het uiterste noorden van het plangebied binnen de rivier lag. Een zijtak liep in eerste instantie direct ten zuiden van het plangebied. In de tweede helft van de 16e eeuw verlegde deze zijtak zich en liep deze ter hoogte van de huidige Het Zwarte Schaar. Vanaf het begin van de 18e eeuw werd dit de hoofdrivier en verzandde de noordelijke, voormalige hoofdtak. Op historische kaarten zijn geen aanwijzingen voor bewoning aangetroffen. Het droog liggende, noordoostelijke deel van het plangebied was in gebruik als stadsweide. Archeologische resten die in het plangebied verwacht kunnen worden bestaan dan ook overwegend uit resten van scheepswrakken, hoewel ook andere resten van watergerelateerde activiteiten verwacht kunnen worden, zoals beschoeiing of visserijwerktuigen. Op basis van de dateringen van de verschillende rivierfasen zullen dergelijke resten in het uiterste noorden van het plangebied dateren uit de periode vanaf de 14e tot het begin van de 18e eeuw. In de huidige Het Zwarte Schaar, en direct ten zuiden hiervan, kunnen scheepswrakken voorkomen uit de periode vanaf de tweede helft van de 16e eeuw tot halverwege de 20e eeuw. Uit dezelfde perioden kunnen ook andere resten van watergerelateerde activiteiten, zoals beschoeiing, kaden of visserijwerktuigen voorkomen. Aan de noordzijde van Het Zwarte Schaar is een scheepswrak aanwezig dat vermoedelijk dateert uit de 19e eeuw. Deze bevindt zich bij laag water op de oever. In delen van Het Zwarte Schaar en de IJssel is reeds geofysisch onderzoek aangevuld met duikinspecties uitgevoerd. Binnen dit reeds onderzochte gebied geldt een lage verwachting, met uitzondering van een locatie in het oosten van het plangebied. Hier is op 3,5 m +NAP, ca. 1,5 m onder de waterbodem, een mogelijke houten constructie aangetroffen, bestaande uit twee parallelle banen. Dit is de enige locatie die nog niet door middel van duikinspecties onderzocht is. Mogelijk kunnen hier nog archeologische resten voorkomen. Op basis van de huidige plannen zullen echter geen graafwerkzaamheden plaatsvinden op deze locatie. De huidige IJssel is in de jaren 50 van de 20e eeuw aangelegd. Bij het uitgraven hiervan zullen eventuele oudere resten voor een groot deel vergraven zijn. Op basis hiervan worden in de IJsselloop ten noorden van Het Zwarte Schaar geen archeologische resten meer verwacht.</p>