บทบาทของกฎกระทรวงการผลิตสุรา พ.ศ. 2565 กับการเกิดธุรกิจคราฟท์เบียร์ในประเทศไทย

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ถึงโอกาสในการเกิดขึ้นของธุรกิจคราฟท์เบียร์ในประเทศไทยบนพื้นฐานของกฎกระทรวง การผลิตสุรา พ.ศ. 2565 ซึ่งเป็นกลไกทางกฎหมายปัจจุบันที่ภาครัฐใช้ในการกำกับดูแลและบริหารจัดการ โดยใช้กระบวนการศึกษาวิเคราะห์เชิงพรรณนาด้วยเอกสารการประมวลผลเพื่อวิเคราะห์ความเป็นได้ในการประกอบธุรกิจคราฟท์เบียร์ในประเทศไทย รวมทั้งวิเคราะห์พฤติกรรมการแข่งขันของผู้ผลิตเบียร์ในอุตสาหกรรมเบียร์ไทย ซึ่งประกอบด้วยเนื้อหาหลัก 4 ประการ คือ การวิเคราะห์กฎหมายของไทยที่เป็นเงื่อนไขในการผลิตคราฟท์เบียร์ การวิเคราะห์คราฟท์เบียร์ที่เกิดขึ้นได้อย่างเสรีในต่างประเทศ การวิเคราะห์ตลาดเบียร์ในประเทศไทย และการวิเคราะห์พฤติกรรมการแข่งขันของผู้ผลิตเบียร์ผ่านอุปสรรคในการเข้าสู่ตลาด (Barriers to Entry)จากการศึกษาพบว่า อุตสาหกรรมเบียร์มีขนาดใหญ่ รัฐคำนึงถึงความสะอาดปลอดภัยของผู้บริโภค จึงต้องมีการควบคุมคุณภาพตลอดทั้งกระบวนการเพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภค โดยกระบวนการควบคุมคุณภาพ และมาตรฐานการดำเนินการต่าง ๆ เพื่อใช้เป็นมาตรฐานแนวทางในการควบคุมการตรวจรับ การผลิต การติดตาม การตรวจสอบ รวมถึงการทวนสอบผลิตภัณฑ์ให้เป็นไปตามที่กำหนด และสามารถชี้บ่งตรวจสอบกลับได้ทุก ๆ ขั้นตอน เพื่อให้เกิดการควบคุมและ พัฒนาด้านความปลอดภัย และสุขภาพของผู้บริโภค โดยต้องจัดทำและรับรองระบบคุณภาพ และความปลอดภัยของอาหารให้อยู่ในระดับความมั่นใจร้อยเปอร์เซ็น ในขณะที่โอกาสของธุรกิจคราฟท์เบียร์ตามกฎกระทรวงการผลิตสุรา พ.ศ. 2565 นั้นสามารถเกิดขึ้นได้ภายใต้กฎกระทรวงนี้ในลักษณะการผลิตและจำหน่ายภายในร้านผ่านรูปแบบร้านอาหารลักษณะโรงเบียร์ (Brewpub) เพราะการบรรจุขวดวางขายนั้นมีเงื่อนไขบางประการเป็นอุปสรรคในการเข้าสู่ตลาด (Barrier to Entry) ของผู้ผลิตรายเล็กเนื่องจากมาตรฐานทางด้านอาหารที่กำหนดไว้และการติดตั้งเครื่องพิมพ์แสตมป์ภาษีที่หน้าหัวจ่ายเบียร์นั้นเป็นเครื่องมือที่เรียกว่าระบบ E-stamp ที่ผู้ผลิตเบียร์โรงขนาดใหญ่สามารถลงทุนติดตั้งได้และภาครัฐจัดเก็บภาษีได้อย่างมีประสิทธิภาพทำให้ภาครัฐมีต้นทุนในการเข้าไปกำกับดูแลต่ำ อย่างไรก็ดี ภายใต้เงื่อนไขข้อจำกัดดังกล่าวธุรกิจคราฟท์เบียร์ในลักษณะ Brewpub พบว่ายังมีโอกาสที่จะสามารถเกิดขึ้นได้ด้วยการอาศัยหลักการและแนวทางตามทฤษฎีการประหยัดจากขนาด (Economy of Scales) ซึ่งสามารถทำได้โดยการควบรวมหรือเข้าร่วมทุนกับผู้ผลิตที่มีศักยภาพทางด้านมาตรฐานความปลอดภัยในด้านอาหารที่แน่นอนและมีการถูกตรวจทานโดยหน่วยงานรัฐเพื่อให้คราฟท์เบียร์สามารถบรรจุขวดขายได้ตามร้านสะดวกซื้อได้