Het Slot 's Heeraartsberg: van burcht tot boerderij, Bergambacht

<p>In Bergambacht zijn bij archeologisch onderzoek resten aan het licht gekomen van het oude slot 's Heeraartsberg. Het onderzoek gebeurde door ADC ArcheoProjecten, in opdracht van Adriaan van Erk Bouw- en Handelsmaatschappij. Aanleiding was de bouw van een nieuw appartementencomplex.Het projectgebied bevindt zich op een donk, een zandduin die boven het omliggende veenuitstak. Het eerste kasteel op deze plaats zou gebouwd zijn door de heer Van den Berg, en dat wordt traditioneel omstreeks 1250 gedateerd. Over de middeleeuwse periode waren verder tot nu de toe zeer weinig gegevens bekend. Dit oudste kasteel werd in de 16 eeuw vernield en pas rond ste 1610 vervangen door een nieuw slot. Dit bleef bestaan tot in het begin van de 20 eeuw, maar in1909 verdween ook dit kasteel, om plaats te maken voor een boerderij genaamd 't Slot. Deze boerderij werd op zijn beurt weer afgebroken in het kader van de huidige nieuwbouw. Vooraf werd gevreesd dat de verschillende afbraak- en bouwfases veel schade zouden hebben toegebracht aan het bodemarchief. Tijdens het archeologisch onderzoek is het tegendeel gebleken. Grote delen van de funderingen van het middeleeuws kasteel bleken nog bewaard te de zijn, evenals de resten van een 17 -eeuws poortgebouw.de Resten van een 13 -eeuws kasteel werden evenwel niet gevonden. Hoewel het leengoed in de de de 13 eeuw wellicht reeds bestond, is het kasteel zelf niet ouder dan het derde kwart van de 14 eeuw. De fundamenten van dit laatmiddeleeuwse kasteel waren goed. Het kasteel mat buitenwerks van oost naar west ruim 30 m. De noordmuur bevond zich buiten het plangebied, maar het kasteel was wellicht zo goed als vierkant. De muren waren tot drie meter dik.Zowel de zuidwest- als de zuidoosthoek waren versterkt met torens. De ingangspoort bevond zich in de zuidmuur en gaf toegang tot een kleine binnenplaats. De noordelijke helft van het kasteel werd ingenomen door een representatieve zaal aan oostzijde en de ‘kamer' of woonvertrekken van de heer aan westzijde. De keuken bevond zich vermoedelijk ter hoogte van de zuidoosthoek. Direct aan de voet van het kasteel lag een brede slotgracht, waarin zeker langs de oost- enzuidzijde een keermuur stond. Daarbuiten, op de rest van de donk en wellicht ook deels op hetveen, moet de voorburg hebben gelegen.de Een brandlaag getuigt van de verwoestingen in de 16 eeuw. Het kasteel mag dan al tot ruïne de vervallen zijn, grote delen ervan dienden in 1610 als fundering voor het nieuwe slot. Van dit 17 -eeuwse slot werden heel weinig resten aangetroffen, aangezien er nauwelijks nieuwe funderingen werden aangelegd en alle opgaand muurwerk werd afgebroken in 1909.de Van het poortgebouw dat bij het 17 -eeuwse slot hoorde kwam dan weer wel heel wat muurwerk bloot. Oorspronkelijk stond aan de oostzijde van het terrein een groot, vierkant gebouw metoverwelfde kelders. De functie ervan blijft onduidelijk. Pas enige tijd later, wellicht na een brand,werd dit gebouw vervangen door een langwerpig poortgebouw, dat op verschillende oude prenten afgebeeld staat.Resten van prehistorische bewoning, wat frequent voorkomt op dergelijke zanddonken, werden niet aangetroffen.</p>