PARKINSON KASALLIGIDA RIVOJLANADIGAN ASORATLAR VA ULARNI NAZORAT QILISH

Annotatsiya. Parkinson kasalligi— asosan keksa yoshda uchraydigan va markaziy asab tizimining progressiv zararlanishi bilan kechuvchi neyrodegenerativ kasallik bo‘lib, uning patogenezida substantia nigra hududidagi dopaminerg neyronlarning degeneratsiyasi yetakchi o‘rin tutadi. Ushbu jarayon natijasida dopamin tanqisligi yuzaga kelib, nafaqat klassik motor belgilar (bradikineziya, rigidlik, tremor), balki keng ko‘lamli nomotor buzilishlar ham rivojlanadi. Mazkur maqolada Parkinson kasalligida uchraydigan asosiy asoratlar — motor (motor fluktuatsiyalar, diskineziyalar, yiqilishlar) va nomotor (kognitiv buzilishlar, disfagiya, uyqu va avtonom disfunksiyalar) holatlar tizimli ravishda tahlil qilingan. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, uzoq muddatli Levadop terapiyasi samarali bo‘lishiga qaramay, vaqt o‘tishi bilan turli asoratlar rivojlanishiga olib keladi. Shuning uchun davolashda individual yondashuv, dori dozasini optimallashtirish hamda qo‘shimcha farmakologik vositalardan foydalanish muhim ahamiyatga ega. Bundan tashqari, zamonaviy invaziv usullar, xususan chuqur miya stimulyatsiyasi motor simptomlarni nazorat qilishda yuqori samaradorlik ko‘rsatadi, biroq ma’lum xavflarni ham o‘z ichiga oladi. Maqolada shuningdek, reabilitatsiya (jismoniy, nutq va mehnat terapiyasi), multidisiplinar yondashuv hamda statsionar davolash jarayonida yuzaga keladigan muammolar ham keng yoritilgan. Xulosa qilib aytganda, Parkinson kasalligida asoratlarni samarali boshqarish faqat kompleks, uzluksiz va individual moslashtirilgan davolash strategiyalarini qo‘llash orqali amalga oshirilishi mumkin.