Bureauonderzoek Middendrift te Steenbergen (gem. Noordenveld)

In februari 2025 is in opdracht van Enexis Netbeheer B.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het tracé Middendrift ten noordoosten van Steenbergen (gemeente Noordenveld, Drenthe). Aanleiding voor dit bureauonderzoek zijn de geplande grondwerkzaamheden ten behoeve van het leggen/verzwaren van een laagspanningskabel. De totale lengte van de geplande werkzaamheden bedraagt ca. 370 meter, waarvan ca. 290 m uitgevoerd zal worden in open ontgraving en de overige ca. 80 m middels gestuurde boringen. De maximale ontgravingsdiepte wordt 1,05 m -mv en de sleufbreedte wordt ca. 0,8 m. De totale oppervlakte van de open ontgraving bedraagt derhalve ca. 232 m2.

Het tracé bevindt zich in een bestemmingsplan waarin het door een dubbelbestemming met archeologische waarde loopt. Daarnaast ligt het tracé op de beleidsadvieskaart van de gemeente Noordenveld in een zone van middelhoge of hoge verwachting en een beekdal met middelhoge verwachting. Op basis van het bestemmingsplan is een omgevingsvergunning vereist. Bij de aanvraag dient het onderhavig archeologisch bureauonderzoek te worden bijgevoegd.

Het doel van het uitvoeren van een archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Waar kunnen we wat verwachten? Voor het opstellen van een dergelijke verwachting wordt gebruik gemaakt van reeds bekende archeologische waarnemingen, historische kaarten, bodemkundige gegevens en informatie over de landschappelijke situatie. Een gespecificeerde verwachting gaat in op de mogelijke aanwezigheid, het karakter, de omvang, datering en eventuele (mate van) verstoring van archeologische waarden binnen het plangebied.

Het plangebied ligt op de flank van een grondmorenerug en een beekdal op het Drents Plateau. Dit was in de steentijd een aantrekkelijke bewoningsplek voor mensen, en archeologische resten vanaf het laat-paleolithicum zijn dan ook aangetroffen in het onderzoeksgebied. In het beekdal groeide vanaf het midden neolithicum veen, maar dit heeft vermoedelijk niet het hele plangebied bedekt. Er zijn geen aanwijzingen voor menselijke bewoning in de periode bronstijd-vroege middeleeuwen gevonden, maar dit was vermoedelijk wel mogelijk. In deze periode veranderde het plangebied in een heideveld op de grens van een uitgestrekt veengebied. In de late middeleeuwen werden in de omgeving essen aangelegd. Hiervoor werd heidegrond afgeplagd om elders te gebruiken voor de ophoging van akkers. Hierdoor ontstonden ten zuiden van het plangebied stuifzandgebieden. Het is mogelijk dat de locatie van het plangebied ook is afgeplagd, wat tot een onbekende mate van verstoring van de top van het dekzand en daarmee het steentijdniveau geleid kan hebben. Pas vanaf de jaren 1920 werd het heideveld ontgonnen, wat begin jaren 1960 voltooid is. Mogelijk stond aan de Middendrift vanaf het begin van de 20e eeuw bebouwing.

Voor het plangebied geldt een hoge verwachting voor resten uit de steentijd vanaf het laatpaleolithicum op basis van het landschap en archeologische resten. De top van het dekzand en daarmee het steentijdniveau kan verwacht worden direct onder de bouwvoor of lokaal onder een dun veendek op ca. 0,3 tot 1 m -mv. De geplande werkzaamheden met een ontgravingsdiepte van maximaal 1,05 m -mv kunnen deze mogelijk aanwezige resten verstoren. Voorgaand onderzoek en de grondboringen uit DINO-loket tonen echter aan dat de bodemopbouw veelal verstoord is, maar lokaal nog intact kan zijn. De mate van intactheid van de top van het dekzand is niet op voorhand vast te stellen.