ปัญหาการดำเนินคดีปกครองเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมในศาลปกครอง

ปัญหาสิ่งแวดล้อมในปัจจุบันได้ทวีความรุนแรงและได้ส่งผลกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนเป็นอันมาก เมื่อพิจารณาถึงกฎหมายสิ่งแวดล้อมของประเทศไทยในปัจจุบันแล้วจะเห็นได้ว่าได้มีกฎหมายที่ให้อำนาจหน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐในการคุ้มครอง ส่งเสริม และรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม โดยปกติแล้วหากมีผู้ได้รับความเดือดร้อนหรือเสียหายและมีความประสงค์จะฟ้องคดีต่อศาลเพื่อคุ้มครองสิทธิของตนอันเนื่องมาจากการกระทำหรือจากการละเลยต่อหน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนดให้ต้องปฏิบัติหรือปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าวล่าช้าเกินสมควรของหน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐแล้ว ย่อมต้องยื่นฟ้องคดีต่อศาลปกครอง ทั้งนี้ ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 และพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 ที่บัญญัติถึงคดีที่อยู่ในอำนาจพิจารณาพิพากษาของศาลปกครองจากการศึกษาพบว่า บทบัญญัติตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 และระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2543 ประกอบกับคำแนะนำของประธานศาลปกครองสูงสุดในการดำเนินคดีปกครองเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม ลงวันที่ 29 มิถุนายน 2554 สามารถรองรับการพิจารณาพิพากษาคดีปกครองเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมได้ อย่างไรก็ตาม ได้พบปัญหาและข้อจำกัดทางกฎหมายดังกล่าวในเรื่องของการขาดบทนิยามของคำว่า “คดีปกครองเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม”, สิทธิชุมชน, สิทธิการยื่นฟ้องคดีแบบกลุ่ม, หลักเกณฑ์เกณฑ์ในการพิจารณาความเป็นผู้ได้รับความเดือดร้อนหรือเสียหายโดยพิจารณาถึงความเสียหายของสิ่งแวดล้อมประกอบ, การมีคำสั่งเกี่ยวกับวิธีการชั่วคราวก่อนการพิพากษา, ผลของคำพิพากษาที่มีผลต่อผู้ที่มิได้ถูกฟ้องคดี, การมีคำพิพากษาเกินคำขอ, การสงวนสิทธิแก้ไขคำพิพากษา, การกำหนดค่าเสียหายทางจิตใจ และหลักเกณฑ์การบังคับคดีปกครองเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมวิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงมีข้อเสนอแนะในเรื่องเกี่ยวกับการแก้ไขปัญหาความชัดเจนในเรื่องสิทธิชุมชน, การยื่นฟ้องคดีกรณีที่เหตุพิพาทเดียวกันต้องยื่นฟ้องคดีทั้งต่อศาลยุติธรรมและศาลปกครอง, การขึ้นบัญชีพยานผู้เชี่ยวชาญ, การมีคำสั่งยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล และการจัดตั้งส่วนงานเกี่ยวกับคดีสิ่งแวดล้อมในศาลปกครอง โดยการแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีปกครอง รวมถึงให้มีการประกาศใช้ร่างพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... (แก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับคดีปกครองเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม) เพื่อแก้ไขปัญหาและข้อจำกัดทางกฎหมายในเรื่องต่าง ๆ ดังที่ได้ศึกษามา